Alles in en om onze tuin
Iedere keer als ik ze tegenkom, op een vakantie in Zuid-Europa, of bij iemand in de tuin (soms in het bos), dan ben ik weer vertederd door cyclamen. Nu in bloei op de juiste plekken. Nog niet gelukt om ze blijvend bij ons in de tuin te hebben, deze stonden langs een oprijlaan met grote bomen, tussen de klimop.
Toch weer een keer proberen? Wij hebben ook beschaduwde stukken, met een tapijt van klimop. In het voorjaar met Krokussen en sneeuwklokjes.
We hebben een behoorlijke lap tuin, 1200 meter , in centrum van het dorp. Er zijn altijd mensen met grotere tuinen. Zaterdag waren we wandelen rond Warffum. Met de trein er naar toe een een rondje (onderdeel Ziltepad) van een kilometer of 16. We waren verbaasd over de grote aantallen wandelaars, die met ons in Groningen in de trein stapten en in Warffum weer uitstapten. Het bleek dat dit weekend net de ‘Tocht om de Noord’ wordt gelopen. Een tweedaagse wandeltocht (40, 25 of 15 km/ dag) waar mensen uit het Noorden, maar ook uit de rest van het land op afkomen. Alle dorpen in de buurt organiseren activiteiten, en de ochtend gaat vaak door privetuinen of bijvoorbeeld door het dorpshuis heen.
Bij het uitstappen in Warffum ging de hele menigte naar rechts. Wij dus naar links. Geen wandelaar tegen gekomen die dag, wel een paar mannen op de fiets die de route bordjes voor de wandeling van zondag aan het plaatsen waren. Wij liepen een groot deel van die route, tegen de wandelrichting in. Steeds de achterkant van de bordjes.
Na een km of 12 kwamen ook (weer) in Usquert. Ik wist dat mijn collega daar woont ‘in een 17e eeuwse boerderij’, vlak naast de ijsbaan, had ie wel eens gezegd. We liepen een wegje in, zeg maar een oprijlaan, en daar kwam ons een rood autootje tegemoet. Raampje omlaag, en hoofd uit het raam. Wacht even, ik draai even om en laat jullie het huis/ tuin zien. Wat een toeval. Dat was Jan-jaap! En het was niet zomaar een boerderij. Het is een rijksmonument.
We kregen een korte tour door de tuin (2 hectare). We moesten ook nog even binnen kijken. Op deze plek heeft vroeger een klooster gestaan en het huis is al 13 generaties in het bezit van dezelfde familie. Een aantal onderdelen van het klooster zijn bewaard gebleven (ook na de reformatie): zoals de grote schouw, nu in de woonkamer. Ook bijzonder: in de grote tuin is ook nog een van de twee privebegraafplaatsten in de provincie. Volgens allerlei eisen die gesteld worden aan begraafplaatsen. In een familiegraf/ kelder zijn enkele generaties begraven. In het toegangshek naar de begraafplaats zijn twee ornamenten die uit Stad Groningen komen (ben even vergeten waar ook weer).
Overal in het dorp hingen vrolijk gekleurde vlaggen, die blijken net nieuw te zijn, een paar dagen geleden aan de dorpsbewoners uitgedeeld in de aanloop naar de Tocht om de Noord.
Huislook, of sempervivum tectorum, is een verfplantje dat iedereen wel zal kennen. Een jaar of 20 terug kon je ze overal vinden, op een stapelmuurtje, of een dakpan op de tuintafel. Bijnamen zijn donderbaard of donderblad. Vroeger dacht men dat een paar rozentjes op je dak voorkwam dat de bliksem insloeg. De plantjes groeien prima in een pot (veel grind/ goed doorlatend) of in een rotsachtige tuin. Niet in een border waar heel veel , veel hogere, planten te vinden zijn. Huislook houdt van volle zon.
Wij hebben al jaren een aantal huislook rozentjes in terracottapotjes op een muurtje staan. Elk jaar de rozetjes, die na de bloei zelf ook vergaan, er tussen uit friemelen, een evt onlruidje er uit trekken, en alleen bij langdurige, extreme droogte beetje bewateren.
Sempervivum neem weinig plek in. Hoewel het op de juiste (rotsachtige) plek mooie kussens kan vormen. Veel groen, sommige met roodachtige tinten. Er zijn bijna 3000 soorten, mooi verzamelaarsplantje. Soms glad, weer anderen met spinragachtige draden tussen de puntjes van de bladeren. De jonge plantjes verschijnen aan draadachtige uitlopers en wortelen makkelijk onder de juiste omstandigheden. De bloei is witachtig tot rosea, verschillende bloemen aan een vlezige stengel.
Niet alleen de vogeltrek is begonnen, er zijn ook enkele vlindersoorten die het warmere zuiden opzoeken in het najaar. Vroeger trok de atalanta ook altijd weg, maar nu blijft ze regelmatig over. De distelvlinders gaan nog wel vaak op pad. Dit exemplaar kwam van de week even aansterken op de verbena bonariensis. En weg was ze weer.
We hebben de schilders rond het huis, Nick en Jan. Nick is een jonge schilder, et drie jaar bezig, Jan komt al bijna 30 jaar bij ons schilderwerk doen. De hele buitenboel, beneden en boven. ER zitten heel wat kozijnen aan een huis als je een vrijstaand huis hebt. En ook nog eens drie houten dakkapellen, en een houten band langs de dakgoot. Heel wat te doen. Afgelopen week waren ze er al, en komende week de laatste restjes.
Onderste foto: De grote teunisbloem links tussen bank en picknicktafel moest wijken voor de steiger. Hier is ie net geplukt, maar onder de tafel zie je dat ie losse wortels staat. Inmiddels – een paar dagen later- op de takkenwal gelegd. Genoeg teunisbloemen, dus eentje missen we er niet. Dit was wel een van de grootsten dit jaar.
Ik wacht even tot de schilders weg zijn, voordat ik ga kijken hoe de tuin er bij ligt. Want af en toe is er zo weinig ruimte voor steiger, of ladder, dat Nick en Jan niet anders konden dan tussen en op enkele planten staan.
Het is echt pompoenentijd. Tijdens een ommetje afgelopen vrijdag liepen we langs de hooiweg, een weggetje in het buitengebied van Paterswolde. Bij verschillende huizen in grote aantallen,: pompoenen te koop. De allergrootsten waren voor het mooi, niet te koop. Met een beetje zon erbij: een fleurige, vooral oranje, uitstalling. Pompoenen zijn niet moeilijk om te kweken, het worden wel enorme planten, dus een flink stukje grond is handig en volop voeding voor de hongerige planten.
Hopelijk verkopen deze pompoenverkopers nog een flinke hoeveelheid, anders is het het hele jaar pompoen eten. Je kunt ze lang bewaren, als het maar vorstvrij is. Anders heb je pompoenprut.
Vorige week had ik tijdens een wandeling allemaal afgevallen hazelnoten geraapt. Die gingen in porties in het eekhoornvoederhuis, maar werden niet aangeraakt. Blijkbaar voelden of roken de eekhoorns dat.
Wat bleek (toen Eddy de noten zelf ging kraken): 90% van de noten waren leeg en verschrompeld. De noten de nog goed waren stopte Eddy zonder schil/ schaal in het voederhuisje.
Na weken waarin de walnoten niet werden aangeraakt, worden nu weer de dagelijks twee walnoten door de eekhoorns meegenomen. Die zijn ze waarschijnlijk in hun wintervoorraden aan het leggen.
Hieronder weer een paar plaatjes van deze week. Op de derde foto zie je goed dat de eekhoorn het deksel met haar neus optilt. En op de laatste foto een beteuterde eekhoorn, als er een nootjes omlaag gevallen is (of er loopt een poes langs het pad onder de hazelaar).
September is een prima tijd om alle vogelhuisjes in de tuin schoon te maken. Voorzichtig opendoen (je weet niet wat je aantreft), met krabber uitkrabben, met 1:1 wat/azijn goed borstelen, en naspoelen met water. Geen zeep of andere schoonmaakmiddelen. En dan de huisjes goed laten drogen voor je ze weer dicht doet en ophangt. Dan laatste was vandaag een probleem,. want al was er vrijwel niets aan buien op de weerapis te zien…. de (mot)regendruppeltjes kwamen geregeld naar beneden. De kastjes staan nu op de picknicktafel te wachten, de komende dagen wordt droog weer verwacht.
Dit jaar is maar 1 van de kastjes bebroed geweest , het houten kastje , tweede van links. Er zat een keurig pimpelmeesnestje in, zonder onuitgekomen eitjes of gemummificeerde vogeltjes.
De andere huisjes waren leeg. Nou ja, leeg van vogelbewoning. In het bruine houtbeton kastje (2e van rechts) zaten 10tallen pissebedden, stuk of 10 naaktslakken en een aantal grote spinnen).
Eddy tipte me over deze website Vogelrijkestad van de vogelbescherming. Met vogellijsten en plantenlijsten die helpen om een keuze te maken in beplanting in de stedelijke omgeving om veel/ bepaalde vogels te trekken. Onder stedelijke omgeving worden overigens ook gewoon de bebouwde kommen van dorpen bedoeld. Het gaat om plantensoorten, maar ook de manier waarop ze gepland worden. Met verbindingen tussen tuinen en buitengebied, met zoveel mogelijk inheemse en liefst streekeigen planten.
Op de website kun je filters instellen , om bv snel een beeld te krijgen wat de favoriete planten van jouw favoriete vogel is.
Bijvoorbeeld het winterkoninkje: struikgewas waar ze kunnen broeden, beschutting, een takkenril is ook fijn.
Echt zomers nog. afgelopen donderdag en vrijdag. Lekker op het terras zitten in de achtertuin. Naast de koolmezen en pimpelmezen die we jaarrond horen en zien (een pindasilo helpt), zijn nu ook de roodborsten weer goed te horen met hun territoriumliedjes. En als je even blijft kijken, grote kans dat je de oranje borst hoog in struik of boom ziet. Zeker als de zon schijnt. Voor het eerst hadden we nu ook een serie wildcam foto’s van een roodborst. Waarschijnlijk nog net wel een ‘eigen’ roodborst. Maar het zal niet lang duren voordat onze tuinen weer bevolkt worden door Scandinavische roodborsten die hier komen overwinteren.
