Sporenkapsel

Soms groen, soms oranje, geel of bruin. En heel soms knalrood. De sporenkapsels van mossen kunnen verschillende kleuren krijgen. En als de sporen rijp zijn, dan is het wachten op regen/ vocht, zodat de mannelijke sporen een eindje verderop de vrouwelijke sporen kunnen ontmoeten. Daar kan dan weer een nieuw mosplantje uit groeien.
Wist je trouwens dat mossen zich ook vegetatief kunnen voortplanten? Zeg maar: zich zelf stekken? Als een stukje mos afbreekt, kan het een eindje verderop weer ergens aan de grond hechten en daar een nieuwe groep mosjes vormen..

Bij het zoeken van wat achtergrond informatie over sporen kapsels van missen kwam ik deze leuke blog tegen, klik hier . Met heel veel mooie foto’s en ook veel achtergrond informatie. Een fotograaf met oog voor detail en een hele goede macrolens!

Archeologische sites

Hier in de buurt zijn allerlei geologische en archeologische sites te vinden. Natuurlijk hunebedden, maar ook grafheuvels, karrensporen en archeologische vindplaatsen. Vlakbij, net ten zuiden van het Noordlaarderbos, een oud productiebos (met verschillende grafheuvels en dassen) ligt een klein natuurgebiedje de 50 Bunder. Tegen Zuidlaren aan. Hier is een deel van het bos gekapt in 2022 om de rubbers in het landschap weer zichtbaar te maken. Parallelle verdiepingen in het landschap, boven op de Hondsrug. De getuigen van de vele karren die deze route de afgelopen duizenden jaren hebben genomen, van zuidelijker delen van de Hondsrug naar stad Groningen (en terug).

Gister besloten we naar de 50 Bunder te wandelen, om de karrensporen nog eens te bekijken. De laatste keer dat we hier waren was in de coronatijd, 2022 of 2023, toen de bomen net waren gekapt en nog overal de stobben van de bomen kagen. Die zijn inmiddels vlak bij de grond afgezaagd, en vergaan langzaam in de bodem.

Bovenste foto: het Noordlaarderbos (donkergroene blok midden bovenaan) ligt nog net in de provincie Groningen, links de meanders van de Drentsche Aa.
Op de onderste foto zie je het gebied de 50 Bunder uitvergroot, duidelijk zijn hier de parallelle karrensporen te zien, van midden boven tot rechts onder. Hier reden onze voorvaderen!

Digitaal doedelen op de iPad

Zit je ook wel een te ‘doodlen’, spreek uit ‘doedelen’. Tijdens een telefoongesprek, met de krant op schoot, en dan op een hoekje van de krant allemaal figuurtjes of lijntjes maken. Een veel voorkomend tijdverdrijf in de klas of tijdens colleges. Kan dus ook op de iPad. Met elementjes uit een foto, mozaiekjes maken. Digitaal doodlen.

Binnenkort komt er een workshop in de Hortus. Ik was de instructie van Reina aan het uittesten, met bovenstaande plaatjes als resultaat. Inschrijving geopend.

Mandarijnen

November, december, een tijd dat je volop mandarijnen in de winkels kunt kopen. Zelf vind ik de mandarijnen waar nog een paar blaadjes aan zitten leuk. En ze hoeven ook niet knaloranje te zijn. Ze kunnen best groenig zijn, en toch rijp en sappig.
Van de mandarijnen op de schaal zijn de grote die van de Ekoplaza, en de kleintjes de rijpe vruchtjes van ons mandarijnenboompje. Klein, sappig, heel dun schilletje en extreem zuur. En tegelijk echt een mandarijnensmaak.

Het boompje is inmiddels naar boven naar de koele logeerkamer verhuisd om te overwinteren. De rijpe vruchten en een deel van de groene vruchten heb ik er afgeknipt. Energie sparen in de rust periode.

Galletje

In deze tijd van het jaar kun je kleine vergroeiingen aantreffen op planten. Soms een vreemd groeisel op takken van bijvoorbeeld een egelantier. En soms als knopjes of balletjes op de onderkant van bladeren. Soms denken mensen dat de plant ziek is. Maar het is dus een gal en die wordt veroorzaakt door een parasiet. Die parasiet is een klein wespje of mugje, een galwesp of een galmug. Dit insect zet eerder in het jaar een of meerdere eitjes af en prikt daarbij de plant. Hierbij wordt een hormoon-verstorende ingeschoten waardoor de plant wat wildgroei aanmaakt. Deze wildgroei dient als een beschermend omhulsel om het eitje van de galwesp of galmug. Uit dat eitje komt een larfje, dat beschermd wordt door de gal en voedsel haalt uit de plant.

Als de gal of galappel op een blad zit valt het in de herfst gewoon af. In de strooisellaag op de grond kan het insect in wording prima doorleven om als het ‘klaar’ is, uit de gal te kruipen. Veel galappels groeien op eikenbladeren.

Goudhaantje

Tijdens de lunch opeens een bonk(je) tegen het raam, een vogeltje dat er tegen aan vliegt. Klonk niet zo hard, toch even kijken. En als ik goed kijk, zie ik een wat versuft goudhaantje op het grindpad zitten. koffie beetje scheef 1 kant op, dan draait het zich om en kijkt me recht, priemend aan. WE blijven elkaar aankijken.
Het is koud, ongeveer 1 graad, en en waait een ijskoude zuidenwind, Z4. De veertjes van het beestje worden steeds opzij geblazen. Brr, hoe kan zo’n beestje zich warmhouden. En het zit ook nog op een hoofdroute van de katten uit de buurt op de grond.

Ik schiet in de ‘reddingsmode’. Ga een mandje zoeken, kranten erin, een theedoek met een flesje met warm water als kruikje, een paar zaadjes. En op naar het vogeltje. Ik hurk er een tijdje bij neer, zo klein, zo fijn. Het beestje zit eerst vooral op de zelfde plek, draait wel een beetje rond, fladdert een klein stukje het groen is (al beter), en tot mijn blijdschap nog iets later weer de taxus in. Daar komt ook gepiep van andere minivogeltjes uit.

Ik vertrek weer met mijn mandje. De kruik gebruik ik voor mijn eigen koude handen, de foto’s voor dit blogje. Dag klein vogeltje.

Jaarrond

Binnenkort is ook de hazelaar het blad kwijt, de wilg is al bijna zover. Dan zien we onze eekhoorns ook weer wat vaker. Ze zijn er het hele jaar, komen vrijwel dagelijks de nootjes halen die Eddy voor ze klaarlegt. Vaste prik elke ochtend. ’s Zomers wat minder te zien door het dicht bladerdek. Totdat Eddy een paar maanden geleden de webcam installeerde. Vooruit, maar weer.

Twee maal een poserende Erik, de eekhoorn.

Nu komen ze weer met zijn tweeën, Erik en Erika, rode staart en zwarte staart. Over een tijdje vooral Erik. Dat is als ze weer een nestje hebben, in februari. Wáár dat hebben we nog nooit ontdekt, kan niet ver zijn.

Jubileum Geopark

Op vrijdag middag 21 november viert Stichting Geopark de Hondsrug haar 10 jarig jubileum als lid van de familie van ‘Unesco Global Geoparks’. Het was het eerste Global Geopark in Nederland, inmiddels is er een tweede bij.

Eerder dit jaar vond de ‘audit’ plaats van Unesco, of het park nog wel voldeed aan de eisen die daar aangesteld worden. Het resultaat was een ‘ groene’ kaart, ja de naam Geopark mag ook de komende jaren gehanteerd worden. De middag was gevuld met terugblikken, mijlpalen successen en vooruitkijken. Met mooie woorden vanuit de provincie en Unesco, met een ludiek verhaal en passend kado (een zwerfkei/balaststeen) vanuit dat andere Geopark (Schelde delta), met mooie muziek en zang zang van Martije Lubbers, met een bijzonder verhaal van ‘wandelprofessor’ Zef Hemel over wat de Hondsrug zo uniek maakt (dat wat in het verleden NIET gedaan is), met een inzichtelijk verhaal van Erik Meijles , landschapsgeografie over wat de Hondsrug nu precies is/ waar het geografisch ligt. Dat blijft erg van de ‘bril’ van de betreffende persoon af te hangen. Afsluiter van het programma was de onthulling van de ‘pop-up’ expositie, die nu aan haar zwervend bestaan langs verschillende gemeenten van het geopark gaat beginnen, te beginnen in gemeente Aa en Hunze.

Vanuit Hortus Haren was ik aanwezig bij het jubileum, samen met algemeen manager Gea Bijkerk. We zijn actief in gesprek met het Geopark om de rol van de Hortus als herkenbare ’toegangspoort’ voor het Geopark de komende maanden meer zichtbaarheid te geven. Met de Hondsrugtuin maakt de Hortus als sinds 2017 deel uit van het Geopark.
Zo zijn we nog op zoek naar een gulle donateur van een aantal echt grote zwerfkeien voor in de Hondsrugtuin. Zie www.hortusharen.nl/op-zoek-naar-grote-keien/ .

Mijlpalen Geopark

2016 – Groei en professionalisering
2017 – Masterplan en Unesco evaluatievoorbereiding
2018 – Beleving en nieuwe publieksproducten
2019 – Verhalen, boerderijen en internationale samenwerking
2020 – Corona en het buitenjaar
2021 – Succesvolle Unesco herbeoordeling
2022 – Europees podium en internationale erkenning
2023 – Vernieuwing en identiteitsversterking
2024 – Nieuwe koers en voorbereiding jubileum
2025 – 10 jaar UNESCO Global Geopark … en vooruit!


Oost west route

Het dwarspad achter in onze tuin loopt ruwweg oost- west. Iets nauwkeuriger : ongeveer oost-noord-oost naar west-zuid-west, maar dat is altijd lastiger aangeven. Dus bij een korte beschrijving van elementen in de tuin gebruik ik de benadering van oost – west.

Op de foto’s het pad, zowel van west naar oost , als van oost naar west. Maar welke is welke?

Daarvoor moet je of de tuin kennen, dan weet je waar het eekhoornkastje in de hazelaar hangt.
Of Je moet weten hoe laat en waar de foto gemaakt is. Dat is 16 november rond 2 uur ’s middags. Dan kun je aan de schaduwen zien welke de oost west foto is.

Onophoudelijk

Op 21 november begint het te sneeuwen, en het houdt niet meer op.

Dikke vlokken dwarrelen.
Eindeloos neer.
Soms even omhoog,
met een windvlaag.
Onverbiddelijk weer neer.
Elke sneeuwvlok:
Anders en uniek.
Samen:
koud water

Hier in Groningen heeft het ongeveer twee minuten gesneeuwd, de straat werd niet eens wit. Maar als je zo, vanuit de erker naar de grote vlokken tegen de grijze hemel kijkt …. dan kun je je voorstellen hoe het is als het echt continu doorsneeuwt. Uur na uur.
Hier gewoon een loopje van 2 seconden, hier niet elke sneeuwvlok anders, als je good kijkt zie je ze weer opnieuw langs dwarrelen na 2 seconden.