Komeet

Niet vanuit de tuin te zien omdat we te grote bomen achter in de tuin hebben staan (en daarachter staat een flat). Maar twee straten verderop aan de noordkant van het dorp is vrijwel vrij zicht over de weilanden richting Groningen, richting het noordwesten.

Gisteravond gingen we ons wandelingetje doen iets na elf uur ‘s avonds. Op te kijken of we de komeet Neowise konden zien. De komende dagen is ie met het blote oog te zien , tegen 23:30 of ongeveer kort voor zonsopgang, 3:30 (in de ochtend!). We waren nog een beetje te vroeg, aan de noordwest kant kleurde de hemel nog oranje van de zon. Maar om 5 minuten voor middernacht zagen we ‘um. DE komeet. Zie de tweede foto.

Waar is die komeet dan, denk je misschien. Begin links op de foto, waar je bijna de horizon kunt zien. Kijk langzaam naar rechts en volg de contouren van de donkere bomenrij. Net rechts boven de tweede’ groene bult’ zie je een schuin wittig streepje. Dat is de komeet! Op onderstaande foto nog een beetje uitvergroot.
De komende week nog te zien, met het blote oog. Verrekijker kan ook. Zoek een plek waar je vrij zicht hebt op de horizon in noord-noord-west richting.

Zwavelzwam en Boskip

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is hiningzwam-3.jpg
Boskip
Zwavelzwam (Laetiporus sulphureus)

De meest voorkomende houtzwam op fruitbomen is de Zwavelzwam (Laetiporus sulphureus). Hij is te vinden op op oude pruimen, kersen en tamme kastanjes. De zwam maakt eenjarige vruchtlichamen: knalgele, half ronde zwammen op de bast of op bovengrondse wortels. De bovenkant lijkt wel op zeemleer, de kleur varieert van citroengeel tot geeloranje.
In de winter kun je ze aantreffen als witte brosse paddenstoelen. Zit er een zwavelzwam op de bast van een fruitboom, maar zijn er geen zichtbare holtes aanwezig dan is kappen niet nodig. Een fruitboomdeskundige geeft aan dat hij elke zwam meteen weghaalt tot op gezond hout (en dan een wondbehandelingsmiddel).

Het vlees van de zwam is wit en sappig, oude exemplaren kunnen erg taai zijn. In het Engels heet de zwavelzwam Chicken of the woods, ofwel boskip. omdat de textuur en smaak doen inderdaad erg aan kip denken. Er zijn mensen die een allergie voor de paddenstoel hebben, doordat vooral de jonge exemplaren bepaalde alkaloïden bevatten. De zwam komt over grote delen van de wereld voor.

Wanneer een boom wordt aangevallen door de zwam, ontstaat bruinrot, een schimmel waardoor het kernhout van de boom krimpt en bovendien roodachtig bruin verkleurt. De stam van de boom wordt langzamerhand steeds verder uitgehold.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is honingzwam1.jpg
Ineens zag ik gister, op ooghoogte, iets geligs schemeren bij de pruim. De zon scheen, dus ik dacht dat het een zonnestraaltje was, maar het bleken gelige zwammen te zijn. Deze tak van de pruim is ooit slecht gesnoeid, en het uiteinde van de tak is langzaam aan het vergaan. Ongeveer een meter lager, waar het hout nog goed leek, zitten ineens deze sappige gele zwammen. Vanwege de kleur denk ik altijd eerst aan honingzwam. Maar nee, zoek maar even op, die ziet er heel anders uit. Bundeltjes van kleine paddenstoelen. Dit is de zwavelzwam.

Recepten

“Boskip”-sateh met gekruide hazelnootsaus

Ingrediënten voor 4 personen

  • 350 g zwavelzwammen, schoongemaakt en in blokjes
  • 75 g geroosterde hazelnoten
  • 1 sjalotje, in vieren
  • 50 g witbrood, zonder korst
  • 2 eetl. hazelnootolie
  • 500 ml kokende groentebouillon
  • 1/2 theel. kaneel
  • 2 theel. honing
  • geraspte schil en sap van 1/2 kleine sinaasappel
  • 1 theel. selderijzout
  • 1/2 theel. cayennepeper

Giet koken water over de zwavelzwamblokjes en laat ze in 2-3 minuten zacht worden. Doe ze op sateh-prikkers. Maal de hazelnoten in een keukenmachine, voeg het sjalotje toe en maal alles fijn. Doe het brood, de olie, bouillon, kaneel, honing, sinaasappelschil en -sap erbij. Meng alles goed en breng op smaak met selderijzout en cayennepeper. Giet de helft van deze saus over de sateh en laat 30-40 minuten op kamertemperatuur intrekken. Verwarm de grill en rooster de sateh, eenmaal omkerend, 8 minuten. Serveer met couscous of rijst, groene salade en de rest van de saus, al dan niet opgewarmd.

Gebakken aardappel- en zwavelzwamblokjes met ui

Ingrediënten voor 4 personen

  • 1 kg aardappelen, geschild
  • 50 g boter
  • 2 middelgrote uien, fijngesneden
  • 1 struik bleekselderij, fijngesneden
  • 1 kleine wortel, geschrapt en in dikke reepjes gesneden
  • 250 g zwavelzwam, schoongemaakt en in dikke blokjes gesneden
  • 50 ml medium sherry
  • 3 eetl. fijngesneden peterselie
  • 1 eetl. fijngeknipte bieslook
  • geraspte schil van 1/2 citroen
  • zout en versgemalen peper

Kook de aardappelen in 20 minuten gaar. Giet ze af, laat ze afkoelen en snijd ze in dikke blokjes. Smelt de boter in een grote koekenpan met antiaanbaklaag, voeg de uien, selderij en wortel toe en bak ze lichtbruin. Voeg de zwavelzwammen en de sherry toe en laat het vocht verdampen. Doe de aardappelen, kruiden, citroenschil, zout en peper er bij en bak tot alles knapperig bruin is. Serveer met een salade van friséé en jonge spinazieblaadjes.

Recepten uit Paddestoelen, Alle soorten van A tot Z van Peter Jordan & Steven Wheeler

Vroeger werd de zwavelzwam ook gebruikt om wol te kleuren.

2 x Jakob, 1 x Sint Jan

In de Hortus vandaag veel Jakobskruiskruid in bloei gezien, met daarop de olijk geel zwart gestreepte Jakobs-vlinder-rups. Een stukje verderop bloeiden grote hoeveelheden oregano, met daarop de Jakobsvlinders zelf. Niet geel-zwart, maar rood zwart.
Altans dat dacht ik! Totdat Ben me er op wees dat de afgebeelde vlinder weliswaar (ook) rood zwart was, maar niet de Jakobsvlinder. Het is namelijk de St. Jans vlinder.

Rups van Jakobsvlinder op Jakobskruiskruid

We hebben in de achtertuin in het bloemenweitje 1 Jakobskruiskruid staan. En we hebben ook veel bloeidende oregano. Als ik nou volgende keer als ik naar de Hortus ga een klein potje meeneem, en een of twee rupsen meeneem en die op onze ene bloemstengel zet….
In mijn broekzak meenemen -vandaag- vond ik toch niet zo handig.

Sint Jans Vlinder

Ben gaf me nog deze tip:
Op NatureToday heeft nog niet zo lang geleden een stukje gestaan waarin de beide vlindersoorten die inderdaad veel op elkaar lijken naast elkaar zijn gezet. Op de site van de Vlinderstichting staat ook een stukje over de relatie Jakobskruiskruid en Jakobsvlinder (https://www.vlinderstichting.nl/actueel/nieuws/nieuwsbericht/giftige-sint-jacobsvlinder-waarschuwt-vogels) met een duidelijke foto van deze soort.

Maandfoto juli 2020: waterlelie

De Waterlelie.

Ik heb de witte water-lelie lief,
daar die zoo blank is en zoo stil haar kroon
uitplooit in ‘t licht.

Rijzend uit donker-koelen vijvergrond,
heeft zij het licht gevonden en ontsloot
toen blij het gouden hart.

Nu rust zij peinzend op het watervlak
en wenscht niet meer . . . .
Bron: Van de Passielooze Lelie. Verzen door Frederik van Eeden, waarbij zijn opgenomen de “Enkele Verzen”, Amsterdam (W. Versluys) 1901

Ontbijtje 3 juli 7:24:05

Motregenachtig, afgelopen week. Maar helemaal niet koud, soms zelfs zwoel. Mooie van een overdekt terras is dat je ook met regenweer buiten kunt zitten. Afgelopen vrijdag zat ik met mijn bakje muesli buiten te ontbijten. Telefoon lag in de buurt en ik nam snel een foto.

Behoorlijk mislukte foto, denk je misschien.
Compositie van niks, scheef beeld.
Waarom bewaar je die foto?

Een beetje inzoomen laat het buxushaagje zien. Het verse blad van dit seizoen aan de bovenkant ziet er wel goed uit, maar binnen in is het behoorlijk bruin en kaalgevreten door de buxusmot-rupsen.

Ik laat een deel van de buxus nog staan om te kijken of er een nieuw evenwicht ontstaat tussen rups en vogels. Van koolmeesjes had ik al gehoord dat ze de poppen eten. Uit een ooghoek zie ik iets bewegen.

Vlaamse gaai verschalkt witte vlinder: een buxusvlinder?

Een vlaamse gaai hipt ineens in beeld, met een witte vlinder in haar snavel. Een klein witje of misschien toch een buxusvlinder? Net uit het heggetje geplukt? De gaai kijkt me even aan en vliegt dan weer weg. Een toevallige ontmoeting op de vroege zomerochtend. Mijn dag begint goed.

Beschermende poten

Zoals ouders hun kindje beschermen door er hun armen omheen te slaan, zo houdt deze spin haar eitjes beschermend in haar poten. Door de wind en regen afgelopen week zijn verschillende pollen gras half omgewaaid. Dit is het plataargras. De pol staat vlak bij ons terras, en opeens viel met op dat ik iets ‘wits’ zag. Dat was de eikokon van de spin.

kraamwebspin

Eddy is gaan googlen op ‘spin met een balletje’ en kwam tot de voorlopige conclusie dat dit wel eens een kraamwebspin kan zijn. Dat is namelijk een trechterspin. Iets dieper in het groen, op de foto niet te zien, waren verschillende halmen van het plataargras aan elkaar geweven in een soort nestje. Misschien was dat haar nest wel. En zat ze nu even buiten om de ei-kokon te laten drogen.

Een leuke site met veel mooie spinnenfoto’s hier.

Lange tenen

Vorige week ook al een kikkerfoto. Een dag later vonden we dezelfde kleine kikker midden in een waterleliebloem.

Mooie was dat we op een van de foto’s ook de tenen van hara achterpoot kunnen zien. Aan de lengte van de tenen schijn je de soort groene kikker te kunnen onderscheiden. Even opzoeken wat ik daar ooit eens over heb gelezen heb.

Hmm, dan is het denk ik ….
…… groene kikker onbepaald. Of toch de bastaardkikker. Het kenmerkende blijkt niet de lengte van de teen te zijn maar de vorm van de graafknobbel aan de poot.

Van de site van Ravon
Herkenning is alleen mogelijk na vangst en bestudering van de hierboven beschreven kenmerken, of wanneer de mannetjes duidelijk roepen. Maar zelfs na vangst is het soms niet mogelijk om tot soortdeterminatie te komen. Bij twijfel, en zichtwaarnemingen, altijd “groene kikker onbepaald” (Pelophylax spec.) aanhouden. Eieren, larven en juvenielen zijn sowieso niet tot op soort te determineren en kunnen als “groene kikker onbepaald” worden aangemerkt.

En warempel!

Bij een wandeling rond het Paterswoldse meer in mei kwamen we een hele groep witte Judaspenning tegen in de berm. Vlak bij het Scandinavisch dorp, op een viersprong bij de oude Badweg.
In de tuin hebben wij de paarse variant. We hadden het plan opgevat om -als bij ons in de tuin de zaden rijp zijn – de wandeling nog een keer te doen. Vorig weekend was het zo ver.

We konden de plant eerst niet terug vinden, de planten en kruiden en grassen en bramen waren hoog opgeschoten, hoger dan de judaspenning. En we zagen dat aan elke kant van het fietspad een strook van ongeveer een meter breed van de berm kort was gemaaid, een paar weken terug zo te zien. De judaspenningen hadden vlak bij het pad gestaan, dus waren waarschijnlijk ook gemaaid. WE zochten nog even verder, naar de juiste plek, in ons geheugen. Zo’n zijpaadje naar rechts, en dan een flauwe bocht. Hier moest het ongeveer zijn.
En warempel! (Lo and behold, zouden de Engelsen zeggen).
Tussen het gemaaide gras zagen we de wit verkleurde stengels -en penningen- van de plant liggen. De rest van de wandeling zwaaide ik met een judaspenningentak in mijn hand. De zaadjes inmiddels uit de vliesjes gepeuterd en klaar om een deze dagen te zaaien. Deels in potjes.

Rimboe of half uurtje lopen van huis?

Een paar maanden geleden ontdekten we een nieuw wandelpaadje, parallel aan het reguliere wandelpad langs het meer. Nu lopen we er elke keer langs als we ons rondje meer (12 km) doen. Heel smal en, met de uitbundige groei van de laatste weken, bijna een jungle.