Alles in en om onze tuin
Een omgevallen boom, die al een tijdje ligt.
Schors afgeknabbeld, opgegeten, weggeschimmeld in de loop der jaren.
Dan kun je mooi de nerfstructuur in het hout bekijken.
Of er een tekening van maken.
Versimpeling van de werkelijke structuur, met gebruikmaking van de natuurlijke kleuren.
Boom in Scharlakenbos, zaterdag 6 december.
Ik was er al heel vaak langs gelopen, maar nog nooit binnen geweest: de LEDs grow plantenfaciliteit op het EnTranCe terrein van de Hanze. Afgelopen donderdag ging ik er in de lunchpauze op bezoek, rondgeleid door mijn Hanze college Desiree den Os (tevens medebestuurslid van Vrienden van de Hortus. Ook Gerard Renardel , mede bestuurslid, en op de campus Groningen aanwezig voor het geven van een gastcollege, schoof aan.
De LEDs Grow Plants faciliteit is een hypermodern onderzoekslab waar gebruik wordt gemaakt van LED-verlichting om planten te bestuderen. Studenten, onderzoekers en bedrijven kunnen gebruik maken van deze innovatieve technieken. In de video zie je verschillende technieken die je in de faciliteit kunt gebruiken.
Op de linkerfoto zie je aardappels, hier zijn alleen de rode LED’s aan, met het idee dat ze schimmelvorming onderdrukken en makkelijker uitlopers maken. “Helaas ging het niet snel genoeg“, zegt Desiree, “onze stagiaire is aan zijn laatste onderzoeksweken bezig en komt er niet meer aan toe hier onderzoek aan te doen“. Op de rechterfoto zie je boontjes. De stagiair gebruikte deze plantjes om gedoseerd op verschillende plekken op een blad hoeveelheden licht te schijnen, om de efficiency van fotosynthese in het blad als functie van de lichtintensiteit te meten.
Een student was in het lab bezig om sensoren klaar te maken om metingen te gaan doen in de bodem. De verschillende bodemmonsters kregen water met verschillende zoutconcentraties en voeding, en dan wordt er met de sensoren gemeten hoe veel zout er in de bodem zit (kalibreren sensoren), maar ook hoeveel wortelgroei er aan de planten is.
Ik zag ook een paar ‘verlepte’ plantjes staan. Vergeten water te geven dacht ik, en deel van blaadjes waren verdord. Maar dat bleek express te zijn. De plantjes stonden niet droog, maar waren juist aan het afrijpen. Het was een speciale soort erwt, pisum sativum L. var. Argenteum, met een beetje blauwgroen achtig blad. Jaren geleden is Desiree gepromoveerd o.a. aan onderzoek van deze erwten. Het bijzondere is dat de bovenlaag van het blad makkelijk te verwijderen is, waardoor het geschikt is om onderzoek aan te doen. Deze erwtjes zijn niet makkelijk te krijgen, dus al jaren lang wordt het zaad weer verzameld. Het komt de groeikracht ten goede als je de zaden langzaam laat afrijden. En dus niet in een keer de plantjes droogzetten.
Op vrijdag middag 21 november viert Stichting Geopark de Hondsrug haar 10 jarig jubileum als lid van de familie van ‘Unesco Global Geoparks’. Het was het eerste Global Geopark in Nederland, inmiddels is er een tweede bij.
Eerder dit jaar vond de ‘audit’ plaats van Unesco, of het park nog wel voldeed aan de eisen die daar aangesteld worden. Het resultaat was een ‘ groene’ kaart, ja de naam Geopark mag ook de komende jaren gehanteerd worden. De middag was gevuld met terugblikken, mijlpalen successen en vooruitkijken. Met mooie woorden vanuit de provincie en Unesco, met een ludiek verhaal en passend kado (een zwerfkei/balaststeen) vanuit dat andere Geopark (Schelde delta), met mooie muziek en zang zang van Martije Lubbers, met een bijzonder verhaal van ‘wandelprofessor’ Zef Hemel over wat de Hondsrug zo uniek maakt (dat wat in het verleden NIET gedaan is), met een inzichtelijk verhaal van Erik Meijles , landschapsgeografie over wat de Hondsrug nu precies is/ waar het geografisch ligt. Dat blijft erg van de ‘bril’ van de betreffende persoon af te hangen. Afsluiter van het programma was de onthulling van de ‘pop-up’ expositie, die nu aan haar zwervend bestaan langs verschillende gemeenten van het geopark gaat beginnen, te beginnen in gemeente Aa en Hunze.
Vanuit Hortus Haren was ik aanwezig bij het jubileum, samen met algemeen manager Gea Bijkerk. We zijn actief in gesprek met het Geopark om de rol van de Hortus als herkenbare ’toegangspoort’ voor het Geopark de komende maanden meer zichtbaarheid te geven. Met de Hondsrugtuin maakt de Hortus als sinds 2017 deel uit van het Geopark.
Zo zijn we nog op zoek naar een gulle donateur van een aantal echt grote zwerfkeien voor in de Hondsrugtuin. Zie www.hortusharen.nl/op-zoek-naar-grote-keien/ .
2016 – Groei en professionalisering
2017 – Masterplan en Unesco evaluatievoorbereiding
2018 – Beleving en nieuwe publieksproducten
2019 – Verhalen, boerderijen en internationale samenwerking
2020 – Corona en het buitenjaar
2021 – Succesvolle Unesco herbeoordeling
2022 – Europees podium en internationale erkenning
2023 – Vernieuwing en identiteitsversterking
2024 – Nieuwe koers en voorbereiding jubileum
2025 – 10 jaar UNESCO Global Geopark … en vooruit!
Herfstdag,
verkleurend blad,
zonnestraal.
FOTOBEHANG.
Ommetje dorp,
Drensche Aa,
achtertuin.
FOTOBEHANG.
Onder het zijraam, ineens weer een rode bloem. De klaproos heeft er gewoon nog eentje aan vast geknoopt. 9 november, wat een bijzondere bloeitijd.
Zie ook hier, blog van 10 augustus.
Niet knalrood, maar knalgeel.
Langs het fietspad langs het kanaal staat een hele zoom met raapzaad in bloei. Hier is in de zomermaanden gewerkt, en is kaal zand langs de kanaaloever gestort. Hier wordt gewerkt aan verbreding van het fietspad, een doorfietsroute van Groningen naar Assen. En met het zachte weer (en raapzaad zaad in het zand waarschijnlijk) komen de raapzaadplanten nu in november in bloei.
Grappig om te zien wat er bij mensen in de tuin aan ornamenten-met-een-knipoog staat. Zoals deze houten uil die op een boomstam zit en de vrolijk gekleurde rups van beschilderde zwerfkeien.
Afgelopen woensdag tussen de buien door, felle opklaringen.
Prachtige herfstkleuren tegen de soms donkergrijze lucht in Hortus Botanicus Haren.
Het was herfstvakantie. Twee moeders kwamen met hun kinderen naar de Hortus om naar de vissen in de vijver van de Chinese tuin te kijken. Daar kwamen ze niet aan. De kinderen stappen de greppel rond de tuin in en bleken volleerde kikkervangers te zijn.
“Sommige kinderen houden hun kleren schoon als ze ergens naar toe gaan“, zei een van moeders met een lach, “die van ons niet.“
De aangekondigde storm ‘Benjamin’ bleek niet meer dan stevige wind te zijn met af en toe een forse vlaag. Mooi, dan zitten de herfstbladeren nog iets langer aan de bomen. Deze week weer even kijken.
Lang weekend in Nunspeet, in huisje Huismus op een kleinschalig vakantiepark. Vlakbij, kwartiertje lopen de Zandenplas. En net aan de andere kant van de snelweg het Zandenbos, en verder naar het oosten heidevelden, bos en een ENORME HOEVEELHEID paddenstoelen. Aantallen en soorten. Een aardster (foto 1) is altijd leuk. De oranjebruinen grote paddenstoelen op foto 2 en 3 (er stond een grote kring van midden tussen bramen en brandnetels, beetje gedoe om er dicht bij te komen), hadden fluweelzachte hoeden. Het lijkt de goudhoed te zijn, een zeldzame paddenstoel. En onderaan maakt Ingrid een foto van de omgekrulde hoed van de gewone heksenboleet, foto 4 en 5.
Rariteit, en tegelijkertijd geinig. Het kabouterpad, door een strookje bos vlakbij Vierhouten. Kabouters en ander klein bosleven in hun natuurlijke omgeving: het bos.
We hadden geluk met het weer, droog, af en toe zon. Op een nachtelijke wandeling, met zaklantaren, fotostatieven en reuzenverrekijker zochten we de eerste avond een pikdonkere open plek in het bos. Op jacht naar de komeet Lemmon, die vlak onder de Grote Beer moest staan. Grote Beer laag boven e bomen, melkweg, plejaden, dubbele open sterrenhoop, Andromeda nevel. Van alles te zien wat hoger aan de hemel.Helaas trokken er al snel lage wolken over. De komeet hebben we niet gezien. Wel zagen (eerst hoorden) we een kat, die door het bos struinde en het reuze gezellig vond dat we daar met zijn vijven stonden te kijken op het veldje. Hij kwam er gezellig bij zitten. De andere avonden helemaal geen wolkenloze plekken. Dus deze komeet is niet gelukt. Precies een jaar geleden op 20 oktober zagen we er wél een, zie hier.
En hier onze bijdrage aan het gastenboek van huisje Huismus.
Vorig (lang) weekend waren we met vrienden in een huisje in Nunspeet. Met op de eerste dag een excursie naar de Marker Wadden. We. waren er nog niet eerder geweest. Met de boot vanuit Lelystad. Het was zonnig, en later wat meer sluierbewolking, bijna windstil. Een perfecte dag, vertelde ook onze excursie gids van Natuurmonumenten. Over het zoetwatermeer, het Markermeer, kijkend, zagen we de skyline van Almere, bijna over de horizon een paar gebouwen van Amsterdam, en naar het Noorden Enkhuizen.
De eilanden, soms niet meer dan een reep zand, zijn 10 jaar geleden in het Markermeer aangelegd. Een groepje eilanden met een doel: het water van het Markermeer, zoet water, verbeteren.
Hoe?
Door dat de wind het water tussen de eilandjes heen en weer doet stromen (geen echte getijden, maar wel stromende watermassa’s bij verschillende windrichtingen). In de slenken tussen de eilanden kan het slib dan neerdalen. En zo wordt het water schoner. De effecten beginnen al merkbaar te worden.
Geen vaste bewoning om de Marker wadden, wel vier vakantie huisjes, en 2 x per dag een boot. Voor onderzoekers een walhalla, genoeg studieonderwerpen. Met verschillende gebouwen voor studenten en onderzoekers om op het hoofdeiland (het enige met gebouwen) te verblijven. Onderzoek aan de beplanting, insecten, waterstromen, waterkwaliteit, vogels en ook al de eerste paddenstoelen. Veel watervogels (ook lepelaars), en het ‘speenvarkengeluid’ van de waterral.
Ik wil zo graag een keer live baardmannetjes zien, maar kwam nog niet verder dan de twee op de foto hieronder, gefotografeerd in de winkel van het eilandpaviljoen.
Misschien in mei nog eens terugkomen, dan staan ook alle bloemen in bloei. Ik zag foto’s van een eiland geel van de bloeiende waterandijvie.
Op mijn vraag waar het zand vandaan kwam: van een aantal gaten in de bodem van het markermeer zelf, zandafzettingen die dateren van de voorlaatste ijstijd. De eerste jaren na het opspuiten (en na een flinke storm) werden er regelmatig artefacten gevonden van de Neanderthalers en allerlei zwerfstenen.
Ik vond deze steen. Een vuistbijl ?
Afgelopen week kwam ik her en der beestjes tegen doe mijn aandacht trokken.
Midden op straat in het dorp zag ik een geelgroen ‘dingetje’.
Van dicht bij bleek het een harige rups.
Voorzichtig met blaadje opgepakt en in de berm gezet.
Wandeling zaterdag van Gasteren via Balloerveld naar Rolde en vervolgens Assen. Ongeveer halverwege deze kever. Herken je hem? Ja, er lag een aardappelveld naast.
De derde kwam ik zaterdag tegen Ik ben begonnen de niet-winterharde geurgeraniums te schonen: dooie blaadjes er af, stukje snoeien, spinrag en evt. beestjes verwijderen. Toen ik langs de onderkant van een bloempot streek voel opeens deze zwarte spin eruit.
Een pikzwarte, glanzende kogelspin. Ze schijnt stevig te kunnen bijten, maar dat gebeurt zelden. De steatode zit meestal ergens verscholen in een spleetje, of onder een bloempot. De kans dat je haar treft is klein. De grote steatode is familie van de zwarte weduwe en de Australische redback spider. Beiden supergiftig. Hier in Nederland kwam de spin al lang voor, vrijwel uitsluitend in kassen. Maar de laatste jaren wordt ze steeds vaker gezien in huizen en andere gebouwen. Eerst vooral in Zuid Nederland. maar nu ook in het noorden.