Categorie: Fruit

HORTUS Appelen

Via tuinbaas van de Hortus Walter stonden de Vrienden van het oude fruit met een kraam op het festival. Het vele mandjes vol met appels en peren van oude fruitrassen. Met veel enthousiasme en ervaring helpen zij mee de oude rassen in stand te houden, ook door het geven van informatie op markten als deze.

De appel die ik aanwijs is de Zoete Kroon, van huis meegebracht.

De Zoete Kroon is een toevalszaailing, gevonden door S. Brouwer in de tuin van een mevrouw uit Zuidbroek. Het is een betrouwbaar ras en de bomen kunnen heel oud worden. De appels zijn lang houdbaar, en goed geschikt voor hete bliksem. Je herkent ze, aldus Lubbert achter de kraam, door het nat rondom het klokhuis.

Experiment jam

We hebben op het terras een sinaasappelboompje, nou ja meer een mandarijnboompje. De plant staat ’s winters altijd binnen, en ik had hem dit jaar voor dat ie weer naar buiten ging flink gesnoeid. Nog weinig bloemen tot nu toe, misschien omdat ie zo vol met vruchten hangt?

De vruchtjes ruiken enorm naar mandarijn, maar als je ze probeert te eten zijn ze wel extreem zuur (en zoet tegelijk).Af en toe koop ik sinaasappeljam, met van die schilletjes erin, lekker een beetje bitter. ‘Onze’ mandarijntjes hebben een dun schilletje, dat als experiment een paar potjes mandarijnenjam gemaakt, de versgeoplukte mandarijntjes gingen er met schil en al in. Wel in dunne reepjes/plakjes gesneden. Ben benieuwd hoe het smaakt. Eerst even het potje zwartebessenjam opeten, en dan breek ik een van de ‘oranje potjes’ aan.

Kwartet- appelboom

Walter is de tuinbaas van de Hortus en ook een groot liefhebber van fruitbomen, vooral oude en bijzondere rassen. Er is een levendige ruil van takken om te enten onder liefhebbers. Vorig jaar had Walter allerlei appels van eigen oogst meegebracht en bood aan een paar enten op een stam samen te voegen van soorten die ik mooi vond.
Op een stevige onderstam kun je verschillende soorten appels enten, een dan komen er aan elke talk gewoon verschillende appels. Aan één boom! Heel bijzonder dat dat zo werkt in de natuur.

Het heeft even wat langer geduurd voordat ik het boompje kreeg, want een kleinzoon van Walter is nogal een wildebras en hij had een paar enten van het boompje afgelopen.

Maar nu is ie er. Het boompje kan nog wel een jaar in de pot blijven, en het is vooral dit eerste jaar voorzichtig aan doen, de ent-verbindingen zijn nog vers. Ik kreeg de instructie mee om alles wat aan blad en takjes groeit onder de entplekken consequent weg te snoeien. En eventuele bloemen die dit jaar al verschijnen moet ik er uit halen: dan kan het boompje alle energie stoppen in het genezen van de entplekken. Over een jaar of twee-drie zouden er de eerste appels aan kunnen komen.

Op de 4 labels staat van links naar rechts

Mandarijnen

November, december, een tijd dat je volop mandarijnen in de winkels kunt kopen. Zelf vind ik de mandarijnen waar nog een paar blaadjes aan zitten leuk. En ze hoeven ook niet knaloranje te zijn. Ze kunnen best groenig zijn, en toch rijp en sappig.
Van de mandarijnen op de schaal zijn de grote die van de Ekoplaza, en de kleintjes de rijpe vruchtjes van ons mandarijnenboompje. Klein, sappig, heel dun schilletje en extreem zuur. En tegelijk echt een mandarijnensmaak.

Het boompje is inmiddels naar boven naar de koele logeerkamer verhuisd om te overwinteren. De rijpe vruchten en een deel van de groene vruchten heb ik er afgeknipt. Energie sparen in de rust periode.

Bottels en bessen

Vanmorgen zaten er twee lijsters op de pergola, krantjes te plukken. Over de pergola groeit een druif, maar dat is dit jaar helemaal misgegaan met de druiven. Een deel is op gesmikkeld door de merels een maand geleden, maar de meeste drruiven zijn ingedroogd en zitten nog steeds als ’trosjes krenten’ aan de struik. Mijn inschatting is dat ze last hebben gehad van schimmels omdat er te weinig ventilatie was: Een hele grote hortensia onder de druif, een kamperfoelie en een Japanse wijnbes er doorheen. En de druif zelf is ook helemaal uit de kluiten gegroeid.
Voornemen: volgend jaar de druif meer ruimte geven en een aantal takken terugnemen.
Elk nadeel heeft zijn voordeel. Het lijsterpaar kon zich vanmorgen heerlijk tegoed doen aan de krentjes.

Over vruchten geschreven: er zijn genoeg bessen en bottels.
Hieronder de bottels van de rosa multiflora, meeste jaren iets ronder dan nu.
Daaronder de sneeuwbes (zie je de twee voorpoten van een spin die zich achter het rechterblad verstopt?) En helemaal onderaan de tros donkeroranje glanzende bottels van de egelantier.

Maandag verwacht ik een grote vaas met rozenbotteltakken te hebben. Dan komt Reinier snoeien, onder andere de Rosa multiflora, die inmiddels de toppen van de drie pruimenbomen-op-rij heeft bereikt. Een beetje intomen is op zijn plaats.

Burenjam

De buren hadden zoveel bessen, dat ze er niet tegen op konden eten. Ik werd uitgenodigd vooral bessen te komen plukken. Zeker met de warme dagen gaat het heel hard met de bessen. Dat liet ik me geen twee keer zeggen, en zaterdagochtend, voor het te heet werd, gaan plukken. Eerste kilo werd dezelfde dag verwerkt tot potjes rode bessenjam.

Toen was er nog wat over, niet meer genoeg voor een heel pak gelei suiker. Niet getreurd, kon ik eindelijk weer een zakje van het fruit van vorig jaar, dat nog in de diepvries lag gebruiken. Bramen uit eigen tuin. De tweede portie jam, vanmorgen gemaakt, heet nu de ‘burenjam’: rode bessen van de buren en bramen van ons.

Bij onze EkoPlaza kon je eerder dit jaar zegeltjes sparen voor fruitstruikjes. Daar heb ik drie rode bessen struikjes voor bij elkaar gespaard, die nu in de tuin staan. Centimeter of 30 hoog. Ze hebben niet gebloeid dit jaar, dus geen bessen, maar ga er van uit dat ze volgend jaar gaan bloeien. Voordat ze zoveel oogst geven als bij d buren zal er wel een aantal jaren over heen gaan. Klein beginnen.

Bloemen Japanse Wijnbes

Goed opletten als je de bloemen van de Japanse wijnbes wilt zien. Je kent vast wel de fijnbesnaarde rode bloemknoppen voor de bloei. Dan bloeien de bloemen even met een klein, weinig opvallend wit. bloempje. En vervolgens sluiten de kelkbladeren zich weer dicht over de beginnende vrucht. Als je even niet oplet zie je de vruchten verschijnen aan de plant zonder dat je de bloemen echt gezien hebt. Vandaag voor het eerst bewust de bloemen gezien. Net als het rijpen van de vruchten (niet allemaal tegelijk), bloeien ook de bloemen in een ’trosje’ niet allemaal tegelijk. Vandaar dat ze misschien ook niet zo opvallen.

Ook deze plant is in de Verenigde Staten een invasieve exoot.

En ook onze Japanse Wijnbes heb ik in het voorjaar niet voldoende teruggesnoeid (zie Tsunami). Ze groeit bij de pergola, waar de druif overheen groeit. En is bezig met een opmars naar de zijdeur, het pad naar de schuur langzaam overstekend… Komende dagen maar eens kijken of er nog iets te redden valt met opbinden. Zou jammer zijn om een flink deel van de vruchten in wording af te moeten snoeien.

Oranje

Zo leuk. De grootste vruchten aan ons sinaasappelboompje beginnen oranje te kleuren. DE grootste zijn een cm of 2 in diameter. Dan is er nog een lading donkergroene vruchten tussen de 1 en 1,5 centimeter. Een een derde lichting van hele kleinen vruchtjes, 2-3 mm. Grappige van die kleinste is dat ik daar als ‘bevruchter’ ben opgetreden. De bloemen vormden zich pas toen de plant al op de logeerkamer stond voor de winter. Dus niet makkelijk te bereiken door laagvliegende insecten.

Nog even wachten en dan ga ik de plant weer bijvoeren. Mest geven. Sommige bladeren zien er wat gelig uit, tekort aan het een of ander. IK wil echter niet te vroeg beginnen met mesten. Als er vers jong blad (en bloempjes) komen, dan is de kans op luizen binnen ook groter. Vorig jaar stond de plant in de bijkeuken (iets warmer en iets donkerder ) en toen waren de nodige luizen. Waarschijnlijk overgestapt van een andere plant in de bijkeuken, maar toch.

Plakkerig

Wel zit er op verschillende bladeren een plakkerig goedje. Meestal is dat uitscheiding van luizen. Maar die luizen zie ik dus niet. Voor de zekerheid toch maar een paar kranten onder de plant gelegd, zodat de vloerbedekking in de logeerkamer niet ‘onder het plak’ komt.

Vruchten

De verschillende soorten kleinfruit in onze tuin loopt uiteen. Dus meestal gaan kleinere hoeveelheden vruchten na de pluk en schoonmaken eventjes de diepvries in. Om dan op een regenachtige of juist snikhete middag jam van te maken. Eerst even ontdooien en dan klein halfuurtje later : weer een voorraadje op hun kop staande jampotjes.

Deze keer bramen als hoofdmoot (ongeveer 600 gram), wijnbes als vulling en voor de mooie kleur. En een paar verdwaalde blauwe bessen en paarse kruisbessen die ik nog tegenkwam.