Galletje

In deze tijd van het jaar kun je kleine vergroeiingen aantreffen op planten. Soms een vreemd groeisel op takken van bijvoorbeeld een egelantier. En soms als knopjes of balletjes op de onderkant van bladeren. Soms denken mensen dat de plant ziek is. Maar het is dus een gal en die wordt veroorzaakt door een parasiet. Die parasiet is een klein wespje of mugje, een galwesp of een galmug. Dit insect zet eerder in het jaar een of meerdere eitjes af en prikt daarbij de plant. Hierbij wordt een hormoon-verstorende ingeschoten waardoor de plant wat wildgroei aanmaakt. Deze wildgroei dient als een beschermend omhulsel om het eitje van de galwesp of galmug. Uit dat eitje komt een larfje, dat beschermd wordt door de gal en voedsel haalt uit de plant.

Als de gal of galappel op een blad zit valt het in de herfst gewoon af. In de strooisellaag op de grond kan het insect in wording prima doorleven om als het ‘klaar’ is, uit de gal te kruipen. Veel galappels groeien op eikenbladeren.

Goudhaantje

Tijdens de lunch opeens een bonk(je) tegen het raam, een vogeltje dat er tegen aan vliegt. Klonk niet zo hard, toch even kijken. En als ik goed kijk, zie ik een wat versuft goudhaantje op het grindpad zitten. koffie beetje scheef 1 kant op, dan draait het zich om en kijkt me recht, priemend aan. WE blijven elkaar aankijken.
Het is koud, ongeveer 1 graad, en en waait een ijskoude zuidenwind, Z4. De veertjes van het beestje worden steeds opzij geblazen. Brr, hoe kan zo’n beestje zich warmhouden. En het zit ook nog op een hoofdroute van de katten uit de buurt op de grond.

Ik schiet in de ‘reddingsmode’. Ga een mandje zoeken, kranten erin, een theedoek met een flesje met warm water als kruikje, een paar zaadjes. En op naar het vogeltje. Ik hurk er een tijdje bij neer, zo klein, zo fijn. Het beestje zit eerst vooral op de zelfde plek, draait wel een beetje rond, fladdert een klein stukje het groen is (al beter), en tot mijn blijdschap nog iets later weer de taxus in. Daar komt ook gepiep van andere minivogeltjes uit.

Ik vertrek weer met mijn mandje. De kruik gebruik ik voor mijn eigen koude handen, de foto’s voor dit blogje. Dag klein vogeltje.

Jaarrond

Binnenkort is ook de hazelaar het blad kwijt, de wilg is al bijna zover. Dan zien we onze eekhoorns ook weer wat vaker. Ze zijn er het hele jaar, komen vrijwel dagelijks de nootjes halen die Eddy voor ze klaarlegt. Vaste prik elke ochtend. ’s Zomers wat minder te zien door het dicht bladerdek. Totdat Eddy een paar maanden geleden de webcam installeerde. Vooruit, maar weer.

Twee maal een poserende Erik, de eekhoorn.

Nu komen ze weer met zijn tweeën, Erik en Erika, rode staart en zwarte staart. Over een tijdje vooral Erik. Dat is als ze weer een nestje hebben, in februari. Wáár dat hebben we nog nooit ontdekt, kan niet ver zijn.

Beerdiertje!

Jaaaaah, het is gelukt om een beerdiertje live te zien!

Dat was zaterdag middag 8 november, tijdens de micrsocopiedag, waar we ook in Hortus Haren aan meededen. De organisatie deed ik samen met Wendy, educatiemedewerker bij de Hortus. Verschillende vrijwilligers ondersteunden bij de microscopen. Derde keer dat we vanuit de Hortus meedoen met de microscopiedag. Vanaf het begin is ook Clemens betrokken. Clemens is Technisch Onderwijs Assistent (TOA) bij het Harens Lyceum, de middelbare school letterlijk aan de overkant van de straat van de Hortus. Clemens is ook actief in de microscopievereniging.

Ik had hem gevraagd om voor de microscopiemiddag waterdiertjes mee te nemen, met als speciaal verzoek: Kun je misschien ook beerdiertjes laten zien? Clemens wilde dat wel proberen, maar gaf aan dat het hem tot dan toe niet gelukt was. Nou op 8 november dus wel. Kreten van enthousiasme bij de bezoekers en vrijwilligers toen we zo’n beerdiertje in beeld kregen.

Beerdiertjes, ook wel mosbeertjes of waterbeertjes genoemd, zijn kleine meercellig beestjes. 0,5- 1 mm lang en vrijwel niet met het blote oog te zien. Ze leven in vochtige omgevingen: in water, maar ook op het land in mossen en korstmossen of in vochtig zand. Ze zijn ware overlevingskunstenaars en kunnen vrijwel volledig uitdrogen, jaargang uitgedroogd blijven en weer tot leven komen als er weer vocht is. Ze komen overal ter wereld voor, ruim 1000 verschillende soorten. Kunnen tegen extreem hoge temperaturen, enorme druk, en ijskoude gebieden.

Toeval? Op 9 november, de dag na de microscopiedag was er een item bij Vroege Vogels over beerdiertjes! Ook hier een leuk filmpje. Zelden op wikipedia zo’n lange beschrijving van een woord tegengekomen als van een beerdiertje. Met veel wonderbaarlijke feiten.

Tardigrades - Star Trek
Creative Commons

Herfst in de Hortus

Afgelopen woensdag tussen de buien door, felle opklaringen.
Prachtige herfstkleuren tegen de soms donkergrijze lucht in Hortus Botanicus Haren.

Het was herfstvakantie. Twee moeders kwamen met hun kinderen naar de Hortus om naar de vissen in de vijver van de Chinese tuin te kijken. Daar kwamen ze niet aan. De kinderen stappen de greppel rond de tuin in en bleken volleerde kikkervangers te zijn.

Sommige kinderen houden hun kleren schoon als ze ergens naar toe gaan“, zei een van moeders met een lach, “die van ons niet.

De aangekondigde storm ‘Benjamin’ bleek niet meer dan stevige wind te zijn met af en toe een forse vlaag. Mooi, dan zitten de herfstbladeren nog iets langer aan de bomen. Deze week weer even kijken.


Beestjes onderweg – 3

Afgelopen week kwam ik her en der beestjes tegen doe mijn aandacht trokken.

Midden op straat in het dorp zag ik een geelgroen ‘dingetje’.
Van dicht bij bleek het een harige rups.
Voorzichtig met blaadje opgepakt en in de berm gezet.

Wandeling zaterdag van Gasteren via Balloerveld naar Rolde en vervolgens Assen. Ongeveer halverwege deze kever. Herken je hem? Ja, er lag een aardappelveld naast.

De derde kwam ik zaterdag tegen Ik ben begonnen de niet-winterharde geurgeraniums te schonen: dooie blaadjes er af, stukje snoeien, spinrag en evt. beestjes verwijderen. Toen ik langs de onderkant van een bloempot streek voel opeens deze zwarte spin eruit.

Grote steatode, vrouwtje

Een pikzwarte, glanzende kogelspin. Ze schijnt stevig te kunnen bijten, maar dat gebeurt zelden. De steatode zit meestal ergens verscholen in een spleetje, of onder een bloempot. De kans dat je haar treft is klein. De grote steatode is familie van de zwarte weduwe en de Australische redback spider. Beiden supergiftig. Hier in Nederland kwam de spin al lang voor, vrijwel uitsluitend in kassen. Maar de laatste jaren wordt ze steeds vaker gezien in huizen en andere gebouwen. Eerst vooral in Zuid Nederland. maar nu ook in het noorden.

Wie is de dader?

Tot afgelopen woensdag hadden we Nick en jan, de schilders over de vloer. Nou ja, rond het huis. Ze hebben al het houtwerk geschilderd, witte dakkapel en dakgoot en deuren; donkerrode kozijnen. We hadden geluk met het weer, vrijwel de hele tijd drooggewest. Woensdag net voor de lunch waren ze klaar, met als laatste de drempel van de voordeur. De zon scheen, dus de deur kon lekker open staan.

Toen ik begin van de middag de gang in kwam …. rode verfsporen op de groene vloerbedekking!

MUIS, HEB JIJ DAT GEDAAN?

Moi ?

Heel onschuldig keek Muis me aan, welnee zoiets doe ik niet.

LAAT ME JE POOTJES EENS ZIEN?

Omdat de verf nog niet droog was, en de zon nog steeds scheen ben ik met een tuinstoel en boekje bij de voordeur gaan zitten. Een paar keer die middag probeerde Muis, poes van een eindje verderop in de straat, nog naar binnen te glippen.

Eekhoornz

Vorige week had ik tijdens een wandeling allemaal afgevallen hazelnoten geraapt. Die gingen in porties in het eekhoornvoederhuis, maar werden niet aangeraakt. Blijkbaar voelden of roken de eekhoorns dat.
Wat bleek (toen Eddy de noten zelf ging kraken): 90% van de noten waren leeg en verschrompeld. De noten de nog goed waren stopte Eddy zonder schil/ schaal in het voederhuisje.

Na weken waarin de walnoten niet werden aangeraakt, worden nu weer de dagelijks twee walnoten door de eekhoorns meegenomen. Die zijn ze waarschijnlijk in hun wintervoorraden aan het leggen.

Hieronder weer een paar plaatjes van deze week. Op de derde foto zie je goed dat de eekhoorn het deksel met haar neus optilt. En op de laatste foto een beteuterde eekhoorn, als er een nootjes omlaag gevallen is (of er loopt een poes langs het pad onder de hazelaar).

Najaarsschoonmaak

September is een prima tijd om alle vogelhuisjes in de tuin schoon te maken. Voorzichtig opendoen (je weet niet wat je aantreft), met krabber uitkrabben, met 1:1 wat/azijn goed borstelen, en naspoelen met water. Geen zeep of andere schoonmaakmiddelen. En dan de huisjes goed laten drogen voor je ze weer dicht doet en ophangt. Dan laatste was vandaag een probleem,. want al was er vrijwel niets aan buien op de weerapis te zien…. de (mot)regendruppeltjes kwamen geregeld naar beneden. De kastjes staan nu op de picknicktafel te wachten, de komende dagen wordt droog weer verwacht.

Dit jaar is maar 1 van de kastjes bebroed geweest , het houten kastje , tweede van links. Er zat een keurig pimpelmeesnestje in, zonder onuitgekomen eitjes of gemummificeerde vogeltjes.
De andere huisjes waren leeg. Nou ja, leeg van vogelbewoning. In het bruine houtbeton kastje (2e van rechts) zaten 10tallen pissebedden, stuk of 10 naaktslakken en een aantal grote spinnen).