Dit is de eerste geurgeranium (pelargonium) die vorig weekend weer een plek kreeg op de koele logeerkamer. Tientallen anderen hebben de hele zomer buitengestaan en heb ik afgelopen weken langzamerhand bij elkaar gezet , deels in de serre. Inmiddels zijn die ook naar boven verhuisd en puilen de vensterbanken uit. Ook staan er verschillende planten op kratten op de grond. Meer dan 30 in verschillende maten. Er staan nog twee zware planten in de overdekte serre: een hele grote pelargonium tomentosum (pepermuntgeur) en het sinaasappelboompje. Die zijn nog erg zwaar (van de regen afgelopen week). Even een beetje laten drogen voor ze ook naar boven gaan. En dan -klus voor met zijn tweeën- ook de olijf van zijn plek in de vrije lucht / vrije regenval, verhuizen naar de overkapping van het overdekte terras. Hij blijft wel buiten, pas bij min 13 gaat ie de serre in.
Sommige (kamer) planten kunn je makkelijk stekken, en zo kom je makkelijk van een naar meer. We hebben heel wat planten in huis, vooral in mijn werkkamer , maar ook in de eetkamer staan er een hoop. Wekelijks gaan er heel wat gieters met water naar toe. En in groeiseizoen een beetje voedsel (anders verhongeren de planten). Afgelopen weekend de laatste keer voeding gegeven, het licht gaat nu minder worden, dus goed voor de planten om wat rust te nemen.
Voor de gein ging ik eens tellen hoeveel potten ik zo wekelijks langsga. Hoeveel denk je, als je de foto’s ziet van mijn werkkamer?
In de werkkamer kom ik tot 32 potten (niet 32 soorten trouwens). Niet allemaal op de foto’s. Lekker groen. In de eetkamer kom ik tot 27 stuks. In totaal ongeveer 80.
In de winter nog veel meer, als alle geurgeraniums (pelargoniums) boven op de logeerkamer staan.
Een bijzondere bloem, deze rood bruinige bloem van de stapelia schinzii. Een ster met vijf punten, van een wat vreemde kleur. Groeiend aan een cactusachtige vetplant. Het is een stapelia schinzii.
Stapelia is een plantengeslacht van ongeveer veertig soorten planten. Het zijn succulente planten, vetplanten, die geen bladeren hebben, maar alleen vlezige stengels. Ze groeien van nature vooral in Zuid-Afrika en het tropische deel van Afrika. Daar vormen ze een mat van stengels laag bij de grond.
Op het eerste gezicht kunnen ze verward worden met cactussen. Ze hebben echter geen stekels. De overeenkomst met een cactus is te verklaren als “convergente evolutie”: planten uit hele verschillende soorten plantenfamilies kunnen in de loop van de tijd op elkaar gaan lijken als ze in vergelijkbare klimatologische omstandigheden leven.
Aasvliegen
Veel stapelia’s hebben dit soort bloemen, met geel oranje tot roodachtig paarse tinten. Ze groeien in gebieden waar weinig bestuivende insecten als bijen en vlinders vliegen. De stapelia richt zich daarom op aasvliegen, de bloemen worden ook aasbloemen genoemd. Ze zien er door de kleur, en de harige bloembladeren en het vlekkenpatroon uit als de resten van een dood dier, rottend vlees. Lekker, denken de aasvliegen!
Daar past natuurlijk niet een frisse rozengeur bij. Deze bloemen zien er niet alleen uit als rottend vlees, maar ruiken er ook naar. Hoewel ze goed binnen in potten te houden zijn, dus misschien toch maar niet in de woonkamer (tijdens de bloei). Het patroon van stippen en lijnen suggereert daarbij ook nog eens de aanwezigheid van vliegen op de bloem. Deze combinatie van eigenschappen zorgt ervoor dat aasvliegen deze bloemen onweerstaanbaar vinden. De aasvliegen zorgen voor bestuiving als ze van bloem naar bloem trekken. Lekker, denken de aasvliegen!
Drama
Stapelia’s zijn eigenlijk bedriegers, die de aasvliegen onder valse voorwendselen naar de bloem lokken. De bestuiver wordt uiteindelijk niet beloond: er is geen nectar te verzamelen. Het loopt dan ook niet goed af met de eitjes van de aasvliegen. De maden van de vliegen sterven van de honger op en rond de bloem.
Gefotografeerd in de Hortus Haren, tip van tuinbaas Walter. Die mij uitnodigde eens aan de bloem te ruiken…. Blèèèh, dat stinkt!
We hebben op het terras een sinaasappelboompje, nou ja meer een mandarijnboompje. De plant staat ’s winters altijd binnen, en ik had hem dit jaar voor dat ie weer naar buiten ging flink gesnoeid. Nog weinig bloemen tot nu toe, misschien omdat ie zo vol met vruchten hangt?
De vruchtjes ruiken enorm naar mandarijn, maar als je ze probeert te eten zijn ze wel extreem zuur (en zoet tegelijk).Af en toe koop ik sinaasappeljam, met van die schilletjes erin, lekker een beetje bitter. ‘Onze’ mandarijntjes hebben een dun schilletje, dat als experiment een paar potjes mandarijnenjam gemaakt, de versgeoplukte mandarijntjes gingen er met schil en al in. Wel in dunne reepjes/plakjes gesneden. Ben benieuwd hoe het smaakt. Eerst even het potje zwartebessenjam opeten, en dan breek ik een van de ‘oranje potjes’ aan.
Al eerder schreef ik over een groeiende collectie geurgeraniums. Ze staan nog net in de serre (na binnen overwinterd te hebben), en gaan binnenkort naar het overdekte terras buiten. Vandaag stond ik de planten eens te bekijken en toen viel met op dat ze groen waren. Nu is dat niet zo gek, voor een bladplant. Het bijzondere is dat twee van de soorten in het verleden opvallende verkleuringen aan het blad hadden. En de nieuw bladeren zijn steeds groener geworden.
Links pelargonium ‘fragrant frosty’ , waar vorig jaar alle blaadjes een wit randje hadden. Nu zie je dat alle nieuwe blaadjes effen groen zijn.
Rechts pelargonium ‘royal oak’. stekken van een wat eigenaardig geurende pelargonium, die toen ik hem kocht dieprode vlekken in het hart van het blad had.
We hebben inmiddels een hele verzameling geurgeraniums, een aantal vorig jaar als stek gekregen. Zoals deze Concoluor Lace die nu in mijn werkkamer staat te bloeien. Roze rood bloempje en fijne haartjes op de knoppen.
Geurgeraniums zijn niet winterhard, veel komen oorspronkelijk uit Zuid Afrika. Elke winter staan ze binnen op de logeerkamer. Dit weekend de laatste exemplaren weer naar beneden gehaald. De meeste heb ik gesnoeid (oei, wat heb ik weer veel stekmateriaal) en ze staan nu in de serre. Over een paar weken gaan ze en masse naar het terras, om dan tegen oktober, via een tussenstop in de serre weer naar de logeerkamer te gaan.
Geurgeraniums zijn een mooie aanvulling in een ‘beleeftuin’. Even met je handen langs de bladeren, en de meest bijzondere geuren komen je neus binnen. Deze Concolour Lace zou een beetje hazelnootachtige geur moeten hebben, als je de blaadjes kneust. Dat had ik er niet achter gezocht. Het blad is diep ingesneden, bijna in drie delen gedeeld. De roze rode bloemen hebben dieprode adertjes. Kunstwerkjes van de natuur.
Gebruik: Je kunt een enkel blaadje van een geurgenarium in de thee of ijsthee gooien voor een extra smaakje. Ook kun je er ijs, gebak, appelmoes of azijn mee op smaak brengen. Als je van badderen houdt (Eddy!), een paar blaadjes in het bad. …
Weer een rondje met de UV lamp langs wat kamerplanten. Het groen van planten en algen, de stof chlorofyl, fluoresceert in het rood. Herken je de bietel in de eerste foto?
De kamerplanten bij ons in huis krijgen 1 x per week water. Mooi klusje voor de zaterdagochtend. We hebben er nog al wat. In de bijkeuken, de eetkamer, de woonkamer, de werkkamer van Eddy en mijn eigen werkkamer. En o ja, ook in de logeerkamer: in de winter staan daar in de koele kamer de geurgeraniums en het sinaasappelboompje te overwinteren. Die krijgen 1 x per 2-3 weken water in deze rustperiode. Omdat er niet voldoende plek is in de logeerkamer, de vensterbanken staan vol en er staan ook een aantal planten op kratten en stoelen, staat één dienblaadje met stekken van geurgeraniums in mijn werkkamer. Daar is het wat warmer, en ik zag gister dat de eerste plant in bloei is geschoten!
Een elegant roze ballerinarokje met knaloranje balletschoentjes.
Hier in het noorden was het vandaag weer de hele dag code oranje, deze keer vanwege de ijzel. Vanmorgen vroeg ging het nog wel, toen we naar de ekoplaza liepen. Wel midden over straat, geen probleem er reed niemand. De stoepen en de reguliere ingang van de ekoplaza vermeden we. Stukje omgelopen om binnen te komen. In de loop van de middag trok een ijzelfront over. IK wilde nog even naar het dorp, maar twijfelde. Omdat er verschillende mensen langsliepen, over straat maar ook over de stoep, de reis aangedurfd. Niet op de bestemming aangekomen overigens. Onze straat, en het verlengde ervan voorbij de kruising, was redelijk begaanbaar, bij het lopen over de straat. Stoepen mijden. Maar toen ik het volgende kruispunt, echt in het centrum van het dorp bereikte ging het niet verder. In het centrum van Haren is geen asfalt gebruikt, maar -behoorlijk gladde- rode klinkertjes. Op het parkeerterrein bij de Jumbo ben ik op mijn schreden teruggekeerd. Heel voorzichtig. Er stond hier een ziekenwagen waar de broeders – met een persoon op de rijdende brancard- naar de ziekenwagen toe glimmende. Even later kwam er nog een tweede ambulance aan. Weer voorzichtig naar huis ook de laatste twee stappen voor onze eigen deur waren spiegelglad.
Morgen maar weer eens kijken. Dan moeten de vogeltjes weer gevoerd.
Verschil tussen ijsregen en ijzel
In het geval van ijzel komt de neerslag als -onderkoeld- water naar beneden. Als de druppels vloeibaar water een (glad) koud oppervlak bereiken, veranderen ze meteen in ijs. In het geval van ijsregen komt er een mengsel van water en ijskristallen uit de lucht. Dat is dus al (deels) bevroren. IJzel kan als dunne laagjes ijs op takken en halmen terechtkomen, heel mooi. Alleen als het te veel is, topzwaar, takken breken. Dat is nu niet het geval. Er wordt voor vanavond en morgen geen neerslag meer verwacht.
Afgelopen maandag 12 januari was het hier in het noorden nog code oranje. In de Hortus hadden we een groep studenten uit Leeuwarden op bezoek. Eerst gepland voor de ochtend , maar verschoven naar begin van de middag (omdat in de ochtend nog geen bussen reden). De studenten kwamen de resultaten van hun eindopdracht presenteren.
De opdracht voor de studenten van Hogeschool Van Hall Larenstein (HVHL) was een educatieve activiteit voor gezinnen te ontwerpen, die voor kinderen én ouders interessant is. Groep 1 had drie activiteiten rond het ‘wood wide web’ uitgewerkt. Het wood wide web als metafoor voor de communicatie die in de bodem plaats vindt tussen allerlei organismen, bijvoorbeeld door schimmeldraden. Groep 2 nam ‘stenen’ als thema en werkte dat uit voor drie verschillende tuindelen in de Hortus: zwerfstenen in de Hondsrugtuin, culturele aspecten bij de rotsen in de Chinese Tuin en korstmossenbingo op de stenen in de rotstuin. De leden van het educatieteam – Wendy, Tineke en Roel – en de studenten van groep 1 mochten de bingo ter plekke uitproberen. Dat viel nog niet mee, omdat de rotsen nog niet echt sneeuwvrij waren. We bleven maar veilig aan de voet van de rotsen staan.
Met de feedback van de Hortus gaan de groepen de laatste hand leggen aan hun eindresultaat. Het educatie team was onder de indruk van de inzet van de studenten, de originaliteit van de ideeën en de helderheid waarmee zij hun ideeën presenteerden.