Al eerder schreef ik over een groeiende collectie geurgeraniums. Ze staan nog net in de serre (na binnen overwinterd te hebben), en gaan binnenkort naar het overdekte terras buiten. Vandaag stond ik de planten eens te bekijken en toen viel met op dat ze groen waren. Nu is dat niet zo gek, voor een bladplant. Het bijzondere is dat twee van de soorten in het verleden opvallende verkleuringen aan het blad hadden. En de nieuw bladeren zijn steeds groener geworden.
Links pelargonium ‘fragrant frosty’ , waar vorig jaar alle blaadjes een wit randje hadden. Nu zie je dat alle nieuwe blaadjes effen groen zijn.
Rechts pelargonium ‘royal oak’. stekken van een wat eigenaardig geurende pelargonium, die toen ik hem kocht dieprode vlekken in het hart van het blad had.
We hebben inmiddels een hele verzameling geurgeraniums, een aantal vorig jaar als stek gekregen. Zoals deze Concoluor Lace die nu in mijn werkkamer staat te bloeien. Roze rood bloempje en fijne haartjes op de knoppen.
Geurgeraniums zijn niet winterhard, veel komen oorspronkelijk uit Zuid Afrika. Elke winter staan ze binnen op de logeerkamer. Dit weekend de laatste exemplaren weer naar beneden gehaald. De meeste heb ik gesnoeid (oei, wat heb ik weer veel stekmateriaal) en ze staan nu in de serre. Over een paar weken gaan ze en masse naar het terras, om dan tegen oktober, via een tussenstop in de serre weer naar de logeerkamer te gaan.
Geurgeraniums zijn een mooie aanvulling in een ‘beleeftuin’. Even met je handen langs de bladeren, en de meest bijzondere geuren komen je neus binnen. Deze Concolour Lace zou een beetje hazelnootachtige geur moeten hebben, als je de blaadjes kneust. Dat had ik er niet achter gezocht. Het blad is diep ingesneden, bijna in drie delen gedeeld. De roze rode bloemen hebben dieprode adertjes. Kunstwerkjes van de natuur.
Gebruik: Je kunt een enkel blaadje van een geurgenarium in de thee of ijsthee gooien voor een extra smaakje. Ook kun je er ijs, gebak, appelmoes of azijn mee op smaak brengen. Als je van badderen houdt (Eddy!), een paar blaadjes in het bad. …
Weer een rondje met de UV lamp langs wat kamerplanten. Het groen van planten en algen, de stof chlorofyl, fluoresceert in het rood. Herken je de bietel in de eerste foto?
De kamerplanten bij ons in huis krijgen 1 x per week water. Mooi klusje voor de zaterdagochtend. We hebben er nog al wat. In de bijkeuken, de eetkamer, de woonkamer, de werkkamer van Eddy en mijn eigen werkkamer. En o ja, ook in de logeerkamer: in de winter staan daar in de koele kamer de geurgeraniums en het sinaasappelboompje te overwinteren. Die krijgen 1 x per 2-3 weken water in deze rustperiode. Omdat er niet voldoende plek is in de logeerkamer, de vensterbanken staan vol en er staan ook een aantal planten op kratten en stoelen, staat één dienblaadje met stekken van geurgeraniums in mijn werkkamer. Daar is het wat warmer, en ik zag gister dat de eerste plant in bloei is geschoten!
Een elegant roze ballerinarokje met knaloranje balletschoentjes.
Hier in het noorden was het vandaag weer de hele dag code oranje, deze keer vanwege de ijzel. Vanmorgen vroeg ging het nog wel, toen we naar de ekoplaza liepen. Wel midden over straat, geen probleem er reed niemand. De stoepen en de reguliere ingang van de ekoplaza vermeden we. Stukje omgelopen om binnen te komen. In de loop van de middag trok een ijzelfront over. IK wilde nog even naar het dorp, maar twijfelde. Omdat er verschillende mensen langsliepen, over straat maar ook over de stoep, de reis aangedurfd. Niet op de bestemming aangekomen overigens. Onze straat, en het verlengde ervan voorbij de kruising, was redelijk begaanbaar, bij het lopen over de straat. Stoepen mijden. Maar toen ik het volgende kruispunt, echt in het centrum van het dorp bereikte ging het niet verder. In het centrum van Haren is geen asfalt gebruikt, maar -behoorlijk gladde- rode klinkertjes. Op het parkeerterrein bij de Jumbo ben ik op mijn schreden teruggekeerd. Heel voorzichtig. Er stond hier een ziekenwagen waar de broeders – met een persoon op de rijdende brancard- naar de ziekenwagen toe glimmende. Even later kwam er nog een tweede ambulance aan. Weer voorzichtig naar huis ook de laatste twee stappen voor onze eigen deur waren spiegelglad.
Morgen maar weer eens kijken. Dan moeten de vogeltjes weer gevoerd.
Verschil tussen ijsregen en ijzel
In het geval van ijzel komt de neerslag als -onderkoeld- water naar beneden. Als de druppels vloeibaar water een (glad) koud oppervlak bereiken, veranderen ze meteen in ijs. In het geval van ijsregen komt er een mengsel van water en ijskristallen uit de lucht. Dat is dus al (deels) bevroren. IJzel kan als dunne laagjes ijs op takken en halmen terechtkomen, heel mooi. Alleen als het te veel is, topzwaar, takken breken. Dat is nu niet het geval. Er wordt voor vanavond en morgen geen neerslag meer verwacht.
Afgelopen maandag 12 januari was het hier in het noorden nog code oranje. In de Hortus hadden we een groep studenten uit Leeuwarden op bezoek. Eerst gepland voor de ochtend , maar verschoven naar begin van de middag (omdat in de ochtend nog geen bussen reden). De studenten kwamen de resultaten van hun eindopdracht presenteren.
De opdracht voor de studenten van Hogeschool Van Hall Larenstein (HVHL) was een educatieve activiteit voor gezinnen te ontwerpen, die voor kinderen én ouders interessant is. Groep 1 had drie activiteiten rond het ‘wood wide web’ uitgewerkt. Het wood wide web als metafoor voor de communicatie die in de bodem plaats vindt tussen allerlei organismen, bijvoorbeeld door schimmeldraden. Groep 2 nam ‘stenen’ als thema en werkte dat uit voor drie verschillende tuindelen in de Hortus: zwerfstenen in de Hondsrugtuin, culturele aspecten bij de rotsen in de Chinese Tuin en korstmossenbingo op de stenen in de rotstuin. De leden van het educatieteam – Wendy, Tineke en Roel – en de studenten van groep 1 mochten de bingo ter plekke uitproberen. Dat viel nog niet mee, omdat de rotsen nog niet echt sneeuwvrij waren. We bleven maar veilig aan de voet van de rotsen staan.
Met de feedback van de Hortus gaan de groepen de laatste hand leggen aan hun eindresultaat. Het educatie team was onder de indruk van de inzet van de studenten, de originaliteit van de ideeën en de helderheid waarmee zij hun ideeën presenteerden.
In de tijd dat er weinig bloeit is elk bloemetje welkom. Elk jaar weer genieten van de witte sterretjes bloemen van de jadeplant, crassula ovata, een vetplant. De moederplant staat in de vensterbank in de voorkamer, her en der zijn nakomelingen te vinden. Super makkelijk te stekken, doet de plant eigenlijk zelf. Een blad of een takje valt af/ breekt af als je er tegen aan stoot. Paar weken laten liggen, dan komen er kleine worteltjes aan. Dan in de grond stoppen. Klaar is kees.
Binnenkort zou het wel eens koud kunnen worden, hoewel je dat met het zonnige weer vandaag met 10 graden, niet zou zeggen. De buitenkraan is afgesloten, en ik heb de blaadjes uit de vijver gevist. De piepschuimen ‘ijsvrijhouders’ liggen klaar voor de twee vijvers. En gekeken welke plantjes nog in de serre staan , die niet tegen vorst kunnen. Want als het echt koud wordt, kan het ook in de serre gaan vriezen (ligt op het noorden, in de schaduw van ons huis). Mooie tijd om de bollen van de abbesijnse gladiolen in potten eens te bekijken. Eerst laat ik het bovengrondse deel helemaal afsterven (nog in de pot), terwijl de potten al bijna twee maanden binnen staan en behoorlijk droog zijn. De bollen van de Abessijnse gladiool zijn plat, niet ui-vorming zoals van tulpen. Soms verdubbelen de bollen zich en is er een tweeling bol, verbonden door een wortelschijfje. Die wortelschijf is makkelijk te verwijderen na indrogen, en dan blijven twee platte bollen over. Soms groeit er een klein zijbolletje naast. En bij grote bollen groeien er ook een soort knolletjes, broedbolletjes, aan de bol. Andere kleur, ander velletje, en zonder een duidelijk puntje dat boven- of onderkant aangeeft. Deze broedbolletjes kun je jaren lang bewaren, droog, zonder dat ze in het voorjaar uitlopen. Een investering in de toekomst. De bollen staan nu nog even na te drogen in de (verwarmde) bijkeuken, en gaan dan na het verwijderen van de oude bloeistengel de kelder in.
Dit jaar heb ik in het voorjaar in elke pot niet alleen een aantal grotere bollen geplant, maar ook een aantal van de broedbolletjes. Daar is dit jaar een klein groen sprietje uitgegroeid. Bij het oprooien van de gladiolen zijn naast de grote bollen nu ook een aantal minibolletjes naar boven gekomen. Duurt nog wel een aantal jaren voordat die gaan bloeien!. Meestal hebben we 4 potten op het terras staan. Mooie elegante bloemen in de zomer, wit met dieppaars hart, en een overheerlijke geur.
Opgeraapt bij bouwplaats een paar 100 meter verder op in het dorp: een platte steen met een opvallende witte cirkel, een cm of 8 in diameter. De steen ligt op onze koffietafel en ik pak hem regelmatig op om eens goed te bekijken. Leuk met een loepje. De ring is een fossiel van de stengel van een zeelelie. Er zijn fossielen van zeelelies bekend van 500 miljoen jaar geleden. In Nederland en Duitsland worden zwerfstenen gevonden met de fossielen van zeeleliestengels in de Pleistocene keileemlagen (250 miljoen jaar geleden tot 11.000 jr geleden).
In de loop der millennia zijn de afgestorven resten van allerlei zeeleven op de zeebodem terechtgekomen en langzaam ingeklonken tot steen: afzettingsgesteente. Deze zwerfstenen zijn met gletsjerijs van de voorlaatste ijstijd vanuit Scandinavie naar ons land gekomen. Als je zo’n steen een beetje nat maakt zijn de fossiele resten veel beter te zien: niet 1 ring, maar een heleboel afdrukken van van alles en nog wat.
In dit soort zwerfstenen worden niet alleen de steenschijfjes gevonden. Ze zitten vaak ingebed in kalkstenen samen met andere fossielen zoals koralen, ammonieten en mosdierkolonies.
Een zeelelie is geen plant maar een dier, een stekelhuidige. Veel soorten zeelelies zijn al lang uitgestorven, maar er bestaan er nog zo’n 600. Relatief recent ontdekt, tot de 2e helft van de 19e eeuw dacht met dat alle zeelelies waren uitgestorven. Je hebt soorten die hun hele leven op een stengel, vastgeklonken aan een koraal leven (lijkt dan wel beetje op een plant die ook een vast plek heeft), andere soorten die een deel van hun leven vrij kunnen bewegen.
De meeste levende soorten leven in tropische zeeën, veelkleurig en met veel armen. 5, 10, 40 of zelfs 200! Wil je meer lezen over fossiele zeelelies: kijk hier en hier.
November, december, een tijd dat je volop mandarijnen in de winkels kunt kopen. Zelf vind ik de mandarijnen waar nog een paar blaadjes aan zitten leuk. En ze hoeven ook niet knaloranje te zijn. Ze kunnen best groenig zijn, en toch rijp en sappig. Van de mandarijnen op de schaal zijn de grote die van de Ekoplaza, en de kleintjes de rijpe vruchtjes van ons mandarijnenboompje. Klein, sappig, heel dun schilletje en extreem zuur. En tegelijk echt een mandarijnensmaak.
Het boompje is inmiddels naar boven naar de koele logeerkamer verhuisd om te overwinteren. De rijpe vruchten en een deel van de groene vruchten heb ik er afgeknipt. Energie sparen in de rust periode.
