Categorie: Digi-letters

Zes kleuren thee

Met een aantal andere vrijwilligers ben ik bij de Hortus bezig met een kleine tentoonstelling rond het thema thee. In de Chinese Ming tuin in de Hortus was een van kleine paviljoens speciaal bedoeld voor het drinken van thee.
Wij richten het paviljoen nu in rond het thema thee. Met in aantal vitrines thee servies, uit verschillende soorten klei. En natuurlijk komt er ook een verhaal over thee. Ik ben me een beetje aan het inlezen, en voor ik het wist was ik zo weer twee uur verder. Reuze interessant. En heel veel informatie te vinden op internet.

Een mooi verhaal over de eerste vermelding van thee (5000 jaar geleden volgens de overlevering), link met de VOC, met uitleg over soorten thee, oorsprong , maar ook verschillende manieren van verwerking, sommige heel arbeidsintensief. Kijk bv. eens naar dit filmpje.

Thee wordt gemaakt van de plant camelia sinensis. De bereidingswijze bepaalt onder welke naam, welke kleur, thee verhandeld wordt. En dan zijn er tientallen, nee honderden, variaties op de soort thee.

De hoofdindeling is

  • groene thee
  • zwarte thee
  • witte thee
  • oolong thee (ook: ‘blauwe thee’)
  • gele thee
  • pu erh thee (ook: ‘donkere thee’)

Wij kennen van oudsher meer de zwarte thee , via de Britten. Pas halverwege de 20ste eeuw nam verkrijgbaarheid van groene thee ook in Europa toe. Dat had te maken met de verkorte transporttijd : soms vliegtuig, of veel snellere bootverbinding (weken droog en koel, ipv maanden in hete en vochtige omstandigheden).

Fritillaria

Ik moest even goed kijken hoe ik het woord schrijf, Fritillaria. Met 1 x t en 2 x l. Voor mij is de meest bekende soort de Fritillaria meleagris, de kievitsbloem. Dat mooi geblokte (of roomwitte) ‘eitje, dat in vochtige weiden in april bloeit. Vroeger heel veel langs de grote rivieren, nu minder algemeen in de vrije natuur. Hier hebben we er een paar van in d tuin. Wel altijd spannend of ze goed bloeien of te grazen worden genomen door slakken of het leliehaantje. Jaren geleden had ik een paar exemplaren van de fritillaria uva-vulpes, maar die heb ik na het eerste jaar niet meer teruggezien.

Er zijn ongeveer 100 soorten kievietsbloemen, vaak uit bergachtige rotsige gebieden. Veel kleine, tengere , sierlijk bloempjes. Met soms wat bijzondere kleuren, bruinachtig paars, tintjes geel erbij. Deze kun je in een bak of rotstuin planten, een beetje in de gaten houden of ze niet door anderen overgroeid worden. Dat zou jammer zijn, want de bolletjes van de meer bijzondere soorten zijn behoorlijk prijzig.

De fritillaria imperalis, of keizerskroon, is heel anders. Een forse plant, dikke stengel en knaloranje of knalgele hangende klokken in een ‘kroon’. Die zie je niet over het hoofd.

Komend voorjaar is de ‘bollentuin’ in de Hortus Haren omgetoverd tot een fritilariatuin. En ook elders in de Hortus zijn verschillende soorten te vinden. Een paar voorbeelden (foto nu van de website van de verkoper) van bolletjes die zijn geplant.

Als je de bloemen onder hun rokjes kijkt zie je ook allemaal verschillende vormen meeldraden en stampers. Als je daar foto’s van maakt en op een reusachtig infobord zet, dan krijg je dit.

Kort, lang, recht, uitwaaierend, veelkleurig. De voortplantingsorgaantjes van fritillaria.

Digitaal doedelen op de iPad

Zit je ook wel een te ‘doodlen’, spreek uit ‘doedelen’. Tijdens een telefoongesprek, met de krant op schoot, en dan op een hoekje van de krant allemaal figuurtjes of lijntjes maken. Een veel voorkomend tijdverdrijf in de klas of tijdens colleges. Kan dus ook op de iPad. Met elementjes uit een foto, mozaiekjes maken. Digitaal doodlen.

Binnenkort komt er een workshop in de Hortus. Ik was de instructie van Reina aan het uittesten, met bovenstaande plaatjes als resultaat. Inschrijving geopend.

Vogelrijk

Eddy tipte me over deze website Vogelrijkestad van de vogelbescherming. Met vogellijsten en plantenlijsten die helpen om een keuze te maken in beplanting in de stedelijke omgeving om veel/ bepaalde vogels te trekken. Onder stedelijke omgeving worden overigens ook gewoon de bebouwde kommen van dorpen bedoeld. Het gaat om plantensoorten, maar ook de manier waarop ze gepland worden. Met verbindingen tussen tuinen en buitengebied, met zoveel mogelijk inheemse en liefst streekeigen planten.
Op de website kun je filters instellen , om bv snel een beeld te krijgen wat de favoriete planten van jouw favoriete vogel is.

Bijvoorbeeld het winterkoninkje: struikgewas waar ze kunnen broeden, beschutting, een takkenril is ook fijn.

Deze winterkoning bleek opeens op de webcam bij de eekhoornnest te staan.

Vroege bloemen, blije bijen

Voor hommels en andere wilde bijen zijn bloemen in het vroege voorjaar cruciaal. Om daar aandacht aan te geven kun je in tuin of bloembak vroegbloeiende planten neerzetten. Winterheide. Of bloembollen. Kies dan voor biologisch gekweekte bollen. In de komende weken kun je dan, zeker op een zonnige dag, de vroegelingen onder de insecten op bezoek zien komen.

In de Hortus is in een bak langs een wandelpad een aantal verschillende voorjaarsbollen bij elkaar gezet. Bij het maken van een beschrijvend tekstje kon ik meteen een beetje oefenen met een nieuw tekenprogramma op mijn iPad. Tjonge, wat kan daar veel mee. Ik ben voorlopig nog niet uitgetekend.

Kunst in krijt

Ik ben helemaal weg van de kleine geïmproviseerde kunstwerkjes die gemaakt worden door David Zinn. Vrijwel dagelijks maakt hij met stoepkrijt en houtskool nieuwe tekeningen en figuurtjes. Niet van te voren bedacht, maar geïnspireerd door een scheur in een muur, of een paaltje op de stoep. De tekeningen lijken echt driedimensionaal als je ze vanuit de goede hoek bekijkt.
Met een foto of filmpje legt David zijn improvisaties vast. Gedeeld via social media en daarmee vereeuwigd. Want één regenbuitje en ze zijn weg. Een soort Snapchat-art.

Effe uitbuiken, krijttekening van David Zinn.

Hier wat meer voorbeelden in een reportage van de BBC. Soms mannetjes, maar meestal dieren. Met een paar steeds terugkomende figuurtjes: Sluggo, groen met hoorntjes; Nadine, de muis; Philomena, het varkentje met vleugels.

Komende week: tellen maar

Koment weekend is weer de nationale tuinvogeltelling: op 24, 25 en 26 januari 2025 kun je meedoen.
Op de website van de vogelbescherming vind je tips en trucs. Hoe te tellen, een vogelherkenningskaart en allerlei adviezen. Leuk om thuis te doen, of met de klas. Het helpt als je de vogels voert, met pindacakes of vetbollen (let op dat je goede kwaliteit koopt).

En misschien is er in de buurt wel een rondleiding waar je met een kenner mee kunt gaan om te leren wat goede momenten en goede plekjes zijn om de vogels te zie en te herkennen. Wist je dat roodborstjes en winterkoninkjes allebei vaak laag in het struikgewas zitten. Andere vogels juist hoger in bomen.

Woon je in de buurt van Haren dan kun je mee met de vogelwandeling in de Hortus botanicus Haren. Op zaterdag 25 januari van 11-12 uur door Christiaan Both van de Rijksuniversiteit Groningen.

Streektuinen

Vanmorgen in Vroege vogels een item over iemand die in zijn tuin een paar sleedoorns had gezet, en pardoes ook al in het eerste jaar eitjes van de sleedoornpage (kleine oranjebruine vlinder) terugvond. Het is een zeldzame vlinder die maar op een paar plekken in ons land voor. Zie de kaart hieronder. Vooral in midden/ oostelijke helft van ons land en in Zuid Limburg. Niet in Groningen zo te zien…

Er werd verwezen naar Streektuinen.nl. Daar wordt opgeroepen om een of meer (of zoveel mogelijk) lokale en regionale inheemse planten in je tuin te zetten. Zo worden al die tuinen stapstenen voor de biodiversiteit in de buurt. Je kunt je aanmelden voor de nieuwsbrief.
Jasper Helmantel van de Cruydthoeck heeft voor een aantal streken/ landschapssoorten in Nederland een passend zedenmengsel gemaakt. Voor als je nog een plekje overhebt in de tuin. Ook is te vinden welke struiken en bomen in jouw streek mooie stapstenen vormen.

Wij wonen op de Hondsrug , vrijwel tegen Drenthe aan. Dat hoort bij de streek: Drents Plateau en Friese Wouden met als kernplanten: heggenroos, laurierwilg, viltroos, schijnviltroos, behaarde struweelroos, kale struweelroos, wilde lijsterbes, sporkehout, eenstijlige meidoorn, tweestijlige meidoorn, wilde hazelaar, Gelderse roos, wilde kardinaalsmuts, zwarte bes, wilde appel, els, es.

De cursief weergegeven planten hebben we al in de tuin. Ik zie dat er maar liefst 6 wilde rozen uit deze streek zijn die in onze tuin een plekje zouden kunnen krijgen (we hebben wel de egelantier en de rosa multiflora, die zijn komen aanwaaien). En sporkehout: voor de mooie naam en omdat het een goede waardplant is voor verschillende vlinders, als citroenvlinder, het groentje (!) en het boomblauwtje.

Naam in het landschap

Wat zie je hier op de foto’s?
Landschappen, foto’s gemaakt met de satelliet Landsat.
Met mooie kleuren en patronen.
Van links naar rechts.

  • Delta rivier Lena rivier
  • Nationaal Park Etosha in Namibië
  • Yapacani, Bolivia
  • Firn-filled fjords, Tibet
  • Golmund, China
  • Zee van Ochotsk

Kijk nog eens goed!
Niet alleen mooie plaatjes.
Als je goed kijkt kun je mijn naam lezen.

Wil je dat ook: je naam in landschappen?
Of elk ander woord. Via deze website van NASA kun je elke naam visueel uitbeelden in satellietbeelden. Van foto’s gemaakt door Landsat.