Het is volop lente.
Zij weten het ook.
De stinzenplanten.
Ombekommerd bloeien.
Geel en blauw, de kleuren van de Oekrainse vlag.
Stinzen – voorjaarsbloeiers
Auteur: Tineke van der Meij
Kwartet- appelboom
Walter is de tuinbaas van de Hortus en ook een groot liefhebber van fruitbomen, vooral oude en bijzondere rassen. Er is een levendige ruil van takken om te enten onder liefhebbers. Vorig jaar had Walter allerlei appels van eigen oogst meegebracht en bood aan een paar enten op een stam samen te voegen van soorten die ik mooi vond.
Op een stevige onderstam kun je verschillende soorten appels enten, een dan komen er aan elke talk gewoon verschillende appels. Aan één boom! Heel bijzonder dat dat zo werkt in de natuur.
Het heeft even wat langer geduurd voordat ik het boompje kreeg, want een kleinzoon van Walter is nogal een wildebras en hij had een paar enten van het boompje afgelopen.
Maar nu is ie er. Het boompje kan nog wel een jaar in de pot blijven, en het is vooral dit eerste jaar voorzichtig aan doen, de ent-verbindingen zijn nog vers. Ik kreeg de instructie mee om alles wat aan blad en takjes groeit onder de entplekken consequent weg te snoeien. En eventuele bloemen die dit jaar al verschijnen moet ik er uit halen: dan kan het boompje alle energie stoppen in het genezen van de entplekken. Over een jaar of twee-drie zouden er de eerste appels aan kunnen komen.
Op de 4 labels staat van links naar rechts
- friandise
- macoun
- kerstster (piet de sonnaville)
- rode herfst calville (onderste kleine takje)
In een ander licht
Vanmiddag in de Hortus voor de lezing over fluorescentie in de natuur, een van de HORTUS lezingen die ik dit seizoen heb georganiseerd. Ik had al voorkennis , omdat ik een paar weken geleden al met de spreker, Frank Huisman, op een avond foto’s was gaan nemen in de Hortus, gewapend met UV lamp en camera. We zagen toen o.a. de blauwe spin, zie boven.
Super enthousiast verhaal van Frank, over zijn worsteling om tot de juiste UV lampen te komen, en de beste manier van foto’s maken te ontdekken. Nog niet veel mensen beoefenen deze tak van fotografie. Dus Frank struint behoorlijk het internet af om er achter te komen waarom sommige organiseren wél fluoresceren en andere niet. Of sommige in de ene kleur en andere weer in een andere kleur. Frank liet een foto zien van twee regenwormen, de ener fluoresceerde blauw, de ander groenig. De groenige blijkt een gestresste regenworm te zijn, de blauwe een blije worm.
Inmiddels is Frank er achter dat bepaalde chemische stoffen fluoresceren die ofwel een plant beschermen tegen het UV licht uit de zon – gewoon overdag en vaak de jonge blaadjes- ofwel een plant beschermen tegen vraat.
Frank liet ook een foto zien van blokken (tropisch) hout die er in daglicht gelijk uitzien, maar onder UV licht in hele verschillende kleuren fluoresceren. Hij heeft proefondervindelijk uitgevonden dat net gesnoeid hout, van heesters of bomen waar de sapstroom op gang is, ook mooi oplichten onder UV licht. Zie de foto van de net gesnoeide knotwilg, in de Hortus, derde foto boven.
Voor degene die de HORTUS lezing gemist hebben. Op 12 mei is er een herkansing, een IVN lezing in Vries. Dan een langere versie. 2 uur, ipv 1 uur en een beetje.
Ahh, gister zelf wat gesnoeid in de tuin!. Ik ben meteen in het laatste daglicht een paar stukjes afgesnoeid hout gaan halen en maakte zojuist onderstaande foto’s. Grappig!
Drie takken op aanrecht bij lamplicht: van links naar rechts een stronk budleija, een stukje tak van een viburnum, en een verhout deel van een rozentak. Onder Uv licht zie je de delen waar vocht of harsachtige substantie is lichtblauw fluoresceren
Groen wordt rood
Weer een rondje met de UV lamp langs wat kamerplanten. Het groen van planten en algen, de stof chlorofyl, fluoresceert in het rood. Herken je de bietel in de eerste foto?
Bietel is potje verse bieslook.
Met een ’t’ en twee ‘l’-en
Het woord Fritillaria schrijf je met een t en 2 x een l. Ik moet dat steeds voor mezelf hardop zeggen om niet 2 x t en 1 x l te typen. Fritillaria is het geslacht waar ook de kievitsbloem toe beheert. Een geslacht met een aantal forse grote soorten, en ook bijzondere, kleinere exemplaren, vaak met een slanke nek. De kievitsbloem, fritillaria meleagris is de enige inheemse soort. Bij ons in de tuin zie ik net de eerst bloemknop een beetje paars doorschijnen. Morgen weer even gaan kijken.
In de Hortus is net een tentoonstelling gestart over dit plantengeslacht. In de ‘bollentuin’, een omheind stukje grond, worden 2 x per jaar bloembollen geplant. De voorjaarsbollen dit jaar zijn uitsluitend soorten uit het geslacht fritillaria. De grote borden rondom de bollentuin hebben we gekregen van een andere botanische tuin. Bij de HORTUS DOET! activiteit van 17 maart was één van de klussen het plaatsen van de borden.
Mooi om zo samen te werken en informatie uit te wisselen. In dit geval door informatieborden door te geven. Van maart tot mei kun je de bloemen bekijken. Daarna gaat alles er weer uit voor de zomerbollen.
Deze soorten zijn te zien in de Hortus in de periode maart – mei 2026.
Trachistemon
Beetje bizarre bloem, deze ruwbladige: oosters komkommerkruid.
Bloeit vroeg in het jaar, eind februari begin maart, op stengels naast de ontluikende bladeren. Inmiddels al weer bijna uitgebloeid. De bladeren gaan nog even door, ze groeien en groeien in de schaduw van de bomenwal achter in de tuin. Sommige bladeren worden ruim een halve meter groot. Een goede bodembedekker in de schaduw die onkruid weinig kans geeft. In de latere zomer zomer als het warmer en droger wordt, al dan niet geholpen door de slakken, verdwijnen de bladeren ook weer langzaam. Van de bloemstengels is dan al lang niets meer te zien. Oriëntaals komkommerkruid komt oorspronkelijk uit Bulgarije, Turkije en de Kaukasus, waar de hemelsblauwe bloemen gegeten worden.
Van dichtbij fotogeniek, met de harige schutbladen, de uitgestoken roze ’tong’ en de blauwpaarse bloemen.
Hele velden
Liefst had ik hier hele velden van in de tuin, zoals je bij sommige borgen en stinsen kunt vinden. En trouwens ook op het Martinikerkhof, achter de Martinikerk in centrum Groningen.
De winterakonieten. We hebben er een handjevol, gekregen van Ernst, en elk jaar ben ik er weer blij mee. De foto is van ruim twee weken geleden, 25 februari. De bloem is inmiddels weg, misschien komt er nog een zaaddoos aan. Nog heel even en er is niets meer van dit leuke plantje te zien. Haar buren rukken inmiddels op. De witte bosanemonen, die inmiddels volop hun bloemen op de zon richten. En ’s avonds de bloemen weer sluiten. Ik probeer altijd een stukje grond vrij te houden tussen de bosanemonen en de winterakonieten, een soort brandgang. De eersten zijn veel sterker en lopen de akonieten misschien onder de voet. Of beter ‘onder de wortelstok’.
Begin van de strijd
Wat zie je hier midden op de foto? Rechts in detail.
Niet zo veel lijkt het, wat holle bruine stengels., van 10-15 mm doorsnee.
Maar onder de grond …. daar maken de strijdkrachten zich klaar voor de aanval.
Het wortelgestel van persicaria polymorpha. Een reusachtig uitgroeiende plant, die in een paar weken tijd van niets (boven de grond) tot ruim 150-180 cm omhoogschiet. Bloeit met roomwitte pluimen, later verbloemend naar een beetje oud roze. Jaren geleden een stuk van Jitske gehad, die de plant ook in de tuin had. Imposant en groot, prachtig in grote tuinen. Vorige zomer op onze terras zittend bedacht dat die plant er maar uit moest, neemt nu wel uitdrukkelijk veel plek in beslag. Met idee op die plek een aantal struiken, weinig onderhoud , neer te zetten. Liefst iets dat fijn voor vogels of insecten is (bloemen, bessen) en geen/ weinig onderhoud nodig heeft. Maar eerst de persicaria eruit.
Tip van Jitske: probeer hem niet uit te graven, dat is een heidens karwij. Ga de strijd aan door steeds alle opkomende scheuten consequent af te snijden. Een uitputtingsslag. Zo is ze de persicaria uiteindelijk de baas geworden. Duurt wel meer dan een jaar. Ook voor die andere persicaria , de Japanse duizendknoop, hebben we deze tactiek de afgelopen jaren met succes toegepast. Niet helemaal 100 procent weg maar nauwelijks nog in de weg zittend.
Stenencursus
Samen met Gré en Tita, ook vrijwilligers bij de Hortus in Haren volg ik een zwerfstenencursus bij het hunebedcentrum in Borger. We zijn halverwege.En gaandeweg blijven er steeds meer dingen hangen, van al die namen, en soorten. Onze docent is superzwerfstenenexpert Harry Huisman.
Het eerste uur van een middagles is een stukje theorie. Op elke tafel staat een plateau met enkele 10tallen stenen van 3-5 cm. Na de pauze krijgen we een opdracht om een bepaald type steen bij elkaar te zoeken. De laatste les bv ‘zoek de zandstenen’. Zwerfstenen zijn in de ijstijden (de voorlaatste) vanuit Scandinavië in (noord) Nederland terechtgekomen, en van slecht een aantal is te achterhalen wáár ze vandaankomen: gidsgesteenten heten die. Van de meeste zwerfstenen is de plaats van herkomst niet te achterhalen, de ‘context’ , uit welke gebergte ze kwamen. Wel kun je door goed kijken, evt met een 10 x vergrotend juweliersloepje, achterhalen hoe ze ooit gevormd zijn.
De hoofdgroepen zijn: stollingsgesteenten (granieten, ontstaan uit stollend lava / magma), omzettingsgesteenten (op grote diepte in de aardkorst, 10 tallen km diepe, bij hoge temperatuur en druk, van de ene soort in andere soorten omgezet), en afzettingsgesteenten (zandstenen en kalkstenen: geërodeerde gesteenten , gruis, zand, vaak in ondiepe zeeën in laagjes afgezet en later aan elkaar gekit tot steen.).
Bij de afgelopen les mochten we allemaal een doorgezaagde en gepolijste steen meenemen. Groot verschil hoe een steen van binnen en van buiten (verweerd) er uit ziet.
De zandsteen (laatste twee foto’s) is niet gepolijst, maar wel bijzonder door de vorm. Het is een zogenaamde windkanter. Tijdens de laatste ijstijd (die 11.000 jr geleden eindigde) lag er geen ijs over Noord-Nederland maar het was wel ijskoud, met ijzige winden. Stenen die toen aan de oppervlak lagen werden gezandstraald en kregen dit soort hoekige vormen.
Schurende poster
Deze poster fotografeerde ik al weer 1,5 jaar geleden in de binnenstad van Groningen. De foto staat al die tijd al op het bureaublad van mijn computer, om een keer een blogje over te maken. Bij deze.
Het is een van de winnende foto’s van de wedstrijd ‘posters voor de planeet‘ . Het komt binnen als de boodschap van een kind van een jaar of acht, die zich schikt in wat de grote mensen om haar heen allemaal doen. Van oorlog, klimaatontkenning tot vernietiging van ecosystemen.
‘Ach zegt ze, ik had toch nog geen plannen….‘.
Schrijnend vond ik het.
De poster is ingezonden door Manouk Hasebos, beeldend kunstenaar en basisschool-docent voor groep 4.