Emily McKenzie

Voorouders

Crocosmia x crocosmiiflora ‘Emily McKenzie‘ is een stevig groeiende plant met vertakkende stengels met grote warm-oranje bloemen met een tintje rood in het hart. Het is niet duidelijk wat precies de voorouders van de plant zijn: sommigen zeggen dat het een spontane mutatie van een oudere hybride ‘ Comet’ is (synoniem voor ‘Malahide Castle’ , naar de Malahide kasteel tuin in Dublin). COmet was een kruising van C. aurea met C. masoniorum. Ook zou ‘Emily Mckenzie’ eigenschappen van C. pottsii kunnen hebben, zoals de meeste recente Crocosmia- hybriden. Aldus deze website van Ballyrobert garden in Noord Ierland. Mooie plaatjes ook.
Emily

Maar wie was Emily McKenzie? Daar is niet zo heel veel over te vinden. Crocosmia ‘Emily McKenzie’ was een van de crocosmia-hybriden die Ken McKenzie produceerde. Ken woonde in Wylam 15 km ten westen van Newcastle upon Tyne en noemde deze hydride naar zijn vrouw Emily.

In de tuin

  • Plaats: Halfschaduw (voorkeur) of volle zon
  • Grond: alle soorten, goede drainage
  • Bloei: Juli – september
  • Winterhard: beperkt  – -5° tot -10 °C (geef ‘swinter dikke mulchlaag van blad )–> of binnenhalen
  • Groeiwijze: vormt pol
  • Blad: sterft af in winter
  • Hoogte: 50 – 75 cm
  • Breedte: 30 – 60 cm
  • Plant type: Vaste plant, knol
  • Kleur: groen, geel, oranje, rood
  • Vriendjes met: Ilex (hulst), grassen (zoals Stipa), lavendel, herfstanemoon, rudbeckia, agapanthus en aster. Mooi vooraan een border

Twijfel

Wel of niet binnenhalen van de winter? Voor de zekerheid ga ik het maar wel doen. En als de pol over een paar jaar steeds groter wordt dan laat ik gewoon een stuk buiten staan, op een goed gedraineerde plek. Nu eerst nog even genieten van de pot met de bloeiende plant die ik voor nu in een gat in de border heb gezet.

Sans tourbe

Volgers van Britse tuinprogramma’s weten het al jaren: voor het zaaien, stekken en oppotten van tuin- en kamerplanten gebruik je peat-free compost, turfvrije aarde/potgrond. Turf is een natuurproduct dat bestaat uit gecomposteerde planten. Het wordt als fossiele grondstof gewonnen uit (voormalig) veenmoeras. Hiervoor worden stukken veengebied drooggelegd waarna de turf kan worden afgestoken. Vroeger gebeurde dit in ons land volop, omdat gedroogde turf werd gebruikt als brandstof voor kachels. Nu vind je gedroogde turf, afkomstig uit het buitenland, terug in onze zakken potgrond.

Tuin – en potgrond op basis van turf heeft zeker voordelen. Makkelijk te maken, ziektekiemen vrij, goedkoop. Wat is nu het probleem? Helmaal niet zo goedkoop als je naar de bijeffecten kijkt. Behalve dat hele gebieden ernstige natuurschade oplopen bij het afgraven van het veen, komt er ook nog eens heel veel CO2 vrij die tot het afgraven in het veen gebonden zat. Het winnen van turf over de hele wereld draagt 5-7 % bij aan de globale CO2 uitstoot.

Het Verenigd koninkrijk loopt voorop in het uiteindelijk verbieden van turf in de grond. In 2011 is een vrijwillige afbouwregeling gestart, bedoeld om het winnen van turf (veen) af te bouwen in de periode tot 2020. Er zijn intussen flinke stappen gezet, maar nog niet voldoende. Daarom heeft de Britse overheid een veenverbod ingesteld voor particuliere klanten vanaf 2024; later volgt de professionele markt.

In ons lokale tuincentrum ging ik op zoek naar turfvrije grond. Ik kocht in het verleden regelmatig ‘coco[peat’ van Ecostyle, dat op basis van cocosvezels was gemaakt. Na goed zoeken bij het tuincentrum vond ik twee soorten, tussen ruim 20 verschillende zakken. Een zak GroeiGrond Bloeiende planten van Ecostyle (voor terras en tuin) en een zak turfvrije compost van DCM. Inmiddels de avocado verpot in een grotere pot met de dcm. Die gaat binnenkort weer naar binnen, om in de keuken te overwinteren.

Thuis verder zoeken brengt me bij de website turfvrij.nl. Met een overzicht van een aantal turfvrije opties. De Ecostyle versie staat daar niet expliciet genoemd. Kokos als basis heeft wel een veel lagere CO2 footprint dan gronden met turf, maar is volgens die website niet de beste keus omdat er veel transport kosten bij komen kijken. Pfff.

Voor een positief verhaal over veen, of beter veenmos, lees dit artikel.

Ook vrolijk: de kleuren en opstelling van planten in je lokale tuincentrum. Dit is Tubantia in Haren. Ga er eens langs, nu ook volop bollen.

Zaaien in zand

Tip uit het boek Wilde Planten in eigen tuin . Zaai je zaadjes in zuiver (grof) zand. De kiemplantjes hebben in eerste instantie geen voedsel nodig (zelfs beter van niet): ze halen hun kracht uit het zaadje. Deel twee van de tip was: doe eerst een laag potgrond in de potjes of bakjes, dan 2 cm grof zand met de zaadjes. Als de zaailingen dan groter worden en hun wortels dieper de grond in sturen komen ze in aanraking met de potgrond waarin meestal wel wat voeding zit. Kunnen ze wat langer doorgroeien voor je ze verspeent.

Tip van Tineke: zaai niet te laat in het seizoen.
Ik heb het pas in augustus gedaan, en dat is misschien te laat om stevige plantjes te krijgen voor najaar en winter invallen.

Terrasrandplantjes

Ons terras is iets verhoogd en bestaat uit grote gestippelde lichte tegels met er omheen van die lange smalle betonnen opsluitbanden om te voorkomen dat er grote kieren tussen de tegels komen. Aan de zijkanten van het terras dan een rij stoeptegels en een stoeptegelpaadje een cm of 5 lager dan het terras.

Feeëriek herfstlicht langs het terras

En natuurlijk ontstaan er in de loop deer tijd toch kieren tussen de opsluitenband, terrastegels en stoeptegels. De eerste jaren hebben we keurig alle grasjes en aanwaaiplantjes uitgetrokken. Nu doen we dat alleen bij planten die op het terras zelf groeien, aan het begin van het seizoen. En de plantjes aan de rand? Laten we nu overwegend staan. In de loop der jaren is er zo een fraaie randbeplanting ontstaan van terrasrandplantjes. Alles aangewaaid op 1 na: ik probeer al een tijdje de fijnstraal, erigeron karvinskianus, rondom het terras in bloei te krijgen, en heb wat zaad in de kiertjes gestrooid. Dit jaar het eerste bloeiende plantje en een paar van de zaailingen lijken van de lage fijnstraal te zijn: voor volgend jaar. Eerder in het jaar hadden we wekenlang de knalpaarsbloeiende bloemen van de geranium Ann Folkard die verder op in de tuin staat (galerij foto- nr1) en de subtieler paasrbloeiende lange hoge akkerklokjes. Het hele seizoen, en ook nu nog half september, bloeien de hoge madeliefjes-achtige bloemen van de 60-7- cm hoge zomerfijnstraal (grote foto).

Gister een hele serie foto’s gemaakt van de westrand van het terras, ongeveer 3 meter lang. Heb de plantjes nog niet allemaal gedetermineerd, het zijn er wel veel. 15-20 verschillende schat ik in. Het helpt natuurlijk wel als je ze ook ziet bloeien, en als je weet wat er zoal aan planten in de rest van de tuin staat.


Siamese tomaat en meer

Al jaren lang hebben we (zalm)roze bloeiende verbena hastata in de tuin. En dit jaar opeens ook een hele zacht lila. Er zijn ook donkerpaars bloeiende, die zag ik eerder dit jaar in de hortus. Die hebben we nog niet in de tuin. Benieuwd of deze lila zich volgend jaar ook weer in deze kleur uitzaait.

Fruit verwerken

Joehoe, roept Hilde, als ze haar hoofd om de hoek van de schuur heen steekt. Zijn jullie thuis? We zitten op het terras en hebben net een kopje thee ingeschonken. Kopje erbij voor Hilde, die een tas met stoofperen komt brengen. Dit jaar behoorlijk grote peren, da’s handig voor het schillen.

De dag erna horen we gepruttel. De motor grasmaaier van de buurman? Nee, dat is Willie die met haar brommer onze oprit opgereden is. Ze brengt een zak met appels (goudrenetten?) mee. In haar tuin heeft ze heel veel fruitboompjes en dit is weer een goed jaar. Ze komt de zak met waterplanten halen, die ik voor haar heb klaargezet. Een vuilniszak vol. Handige van de brommer is dat die reusachtige zijtassen heeft. Past makkelijk de vuilniszak in. En Willie is ook geïnteresseerd in het fonteinkruid, ik heb een grote emmer vol met planten net uit de vijver gehaald. De planten in een tweede grote zak gaan mee in de andere zijtas.

Fonteinkruid

Dat was vorig weekend. En afgelopen zaterdag (gisteren) aan de slag met het verwerken van het fruit.
Appels in een appelplaattaart. Heerlijk is ie geworden. En daarna lustig doorschillen: stoofperen, in wijn gekookt, met nog een beetje bessensap dat we over hadden.

Groot deel van de appeltaart in kleine pakjes in de diepvries, net als de meeste stoofperen. Maar ja, paste niet zo goed, dus een kilo ingevroren pruimen -uit eigen tuin- eruit gehaald en vanmorgen (zondag) stond ik al om half 9 pruimenjam te maken. Zoveel potjes inmiddels …

Gisteravond kon ik er weer een drie kwijt, toen we een buurt feestje hadden door drie dames-straatgenoten georganiseerd. Voor elk een poptje jam meegenomen. En eerder deze week twee potjes meegenomen voor Areke, tijdens een ‘werk’ afspraak.

Gele border

Deze border in Hortus Haren bloeit nu overwegend geel. Als je goed kijkt zie je dat eerder in het seizoen ook volop blauw (paars) in de border aanwezig was: een grote pol met kogeldistel.

Nu ik er weer langs loop word ik weer getroffen door de vrolijke citroengele plek van de guldenroede (foto 2 links, foto 3 links achter). Eens kijken of ik deze variant ook kan vinden. Verder een leuke combi van rudbeckia met op de voorgrond het bonte grasje hakanoclea.

Hibiscus Trionum

Ook dit is een hibiscus, een eenjarige. Uit de kaasjeskruid familie. Hibiscus Trionum of Drieurenbloem, omdat elke bloem niet meer dan drie uur zou bloeien. Ietsje langer, maar zeker geen hele dag. Dit exemplaar staat in een pot op ons terras, omdat de slakken er dol op zouden zijn. Een meter hoog, steeds langer wordende stengel met nog een heleboel knoppen. Op de laatste foto zie je de uitgebloeide bloem van de dag ervoor. De verlepte bloem valt af er er wordt een mooie zaaddoos gevormd, die bijna doorzichtig wordt (foto 2). Binnenin zie je dat de zwarte zaden groeien en op foto drie is de zaaddoos open. Klaar om zaad te verzamelen voor volgend jaar.

Fantasy-bos

In sommige fantasy of sciencefiction films zie je de hoofdrolspelers door een vreemd bos wandelen, met allerlei lianen, hangende planten, kleuren en geluiden. Achter elke boom kan dan een elf of een alien staan. Zo’n bos hebben wij vlakbij. In deze tijd van het jaar, vroege herfst, is het bos bij het Friescheveen zo;n fantasy bos. De omgevallen bomen en ook struiken worden overdekt met klimplanten, winde, wilde wingerd en hop. Als een groene deken. En vanuit de staande bomen komen meters lange ‘lianen ‘ naar beneden hangen. De hopbellen hangen met honderden aan de lange hopranken, de wilde wingerd begint mooi rood te kleuren. En donkere stukjes bos worden opgelicht met de talloze witte bekerbloemen van de winde.

Inkarnaatklaver -2

Ruim een jaar geleden schreef ik over de mooie rode inkarnaatklaver. Gezien in een wildebloemen-mengsel berm. Zaad gekocht en gezaaid, maar dat werd niets. Opgegeten…

Dit jaar opnieuw gezaaid. Binnen eerst in een minikasje. Toen de zaailingen een centimeter of 5 groot waren een paar in de grasreep voor het terras geplant, en een paar verder opgepot. De grasexemplaren hebben niet gebloeid, en ik heb er nog maar 1, heel klein later terug gezien. Danig aangeknaagd. De andere drie daarna nogmaals overgepot, in een grote pot. En goed in de gaten gehouden. Toch 1 of 2 keer een sneaky slak verwijderd. Het heeft geholpen, ze zijn gaan bloeien. Net zo mooi rood als ik me herinner.

Volgend jaar nieuwe poging, om ze ’ter plekke’ uit te zaaien op een plekje waar ik ze in de gaten kan houden.